آرای قضایی مرتبط با ماده 1085

با عنایت به اینکه اولا: زوجه هیچگونه علقه عاطفی و وابستگی به زوج ندارد. ثانیا: طرفین دارای اختلافات اساسی در زندگی مشترک می باشند. ثالثا: داوران نیز مصلحت زوجین را بر جدایی و طلاق دانسته اند. رابعا: حسب گواهی شهود رفتار و اعمال سوء زوج ( ضرب و شتم، بداخلاقی و رفتار نامناسب، عدم پرداخت نفقه و …. ) باعث سختی شدید در زندگی زوجه گردیده است. خامسا: مفارقت جسمانی بین زوجین نشانگر عدم وجود رابطه عاطفی زوجه است. بنابراین مجموع اعمال و رفتار ارتکابی از ناحیه زوج در زندگی مشترک از مصادیق عسر و حرج و مشقت در زندگی موضوع تبصره ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی است.

درصورتی که شخص ثالثی، بخشی از تعهد زوج به پرداخت مهریه را بر عهده بگیرد،نظر به اینکه منشأ دین، عقد نکاح است، این دین همچنان مهریه محسوب می شود و شخصیت متعهد موجب خروج آن بخش از دین از عنوان مهریه نمی شود و وی همچنان ملتزم به تمام ویژگی ها و آثار مهریه است. -

تحقق جرم ترک انفاق منوط به تمکین زوجه است لیکن چنانچه عدم تمکین زوجه به تشخیص دادگاه موجه شناخته شود ،عدم تادیه نفقه از سوی زوج مصداق بزه ترک انفاق است.

(1)- در صورتیکه زوجین زندگی مشترک را شروع نموده باشند و در مواقعه یا عدم مواقعه اختلاف حاصل شود اصل بر دخول است (2)- صرف صدور گواهی بکارت از سوی پزشکی قانونی در جهت استفاده از حق حبس توسط زوجه موثر در مقام نیست زیرا ملاک استفاده از حق حبس دخول و نه ازاله بکارت می باشد. (3)- ادعای ناتوانی جنسی در انجام عمل زناشوئی از ناحیه زوجه در دعوی الزام به تمکین محتاج به دلیل بوده و از ناحیه زوج قاعده نفی جاری است.

منظور از عدم تمکین زوجه در دعوی تجویز ازدواج مجدد این است که زن بدون مانع مشروع از اداء وظایف زوجیت امتناع کرده باشد؛ بنابراین در فرضی که دعوی تمکین به دلیل اعمال حق حبس توسط زوجه (که مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت محسوب می شود،) رد شده باشد، دعوی تجویز ازدواج مجدد نیز به دلیل عدم تمکین قابل پذیرش نیست.

زندگی زوجین زیر یک سقف مشترک وتمکین خاص گرچه به طریق غیر معمول و غیرمتعارف مسقط حق حبس زوجه است و در این فرض باکره بودن زوجه مانع صدور حکم الزام به تمکین نیست.

زوجه می تواند مادام که تمام مهر به او تسلیم نشده است از تمکین امتناع کند و صدور حکم به پرداخت مهریه به طور اقساط مانع از استفاده از حق مذکور نیست.

کراهت امر درونی است و اسباب لازم در باب اثبات آن شخصی است؛ بنابراین هرچند کراهت زوجه به تنهایی عنوان عسر و حرج ندارد ولی اگر دادگاه پس از رسیدگی های لازم احراز کند که نفرت به حدی است که ادامه زوجیت را برای زوجه غیرممکن می سازد، صدور حکم طلاق بلامانع است. عنوان: فسخ و تدلیس در نکاح پیام: در صورت احراز عسر و حرج زوجه در زمان اعمال حق حبس، موجبات الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه فراهم است.

در صورتی که زوجه با اعمال حق حبس مهریه خود را مطالبه کند، اما ناتوانی زوج از پرداخت یکجای مهریه زوجه را در وضعیت بلاتکلیفی قرار دهد، این وضعیت که در پی اعمال حق شرعی و قانونی زوجه پدید آمده، می تواند باعث تحقق عسر و حرج برای وی شود.

در صورت استفاده زن از حق حبس به دلیل عدم تأدیه مهریه، چنانچه شوهر نفقه را به مدت شش ماه نپردازد زن نمی تواند به استناد شرط عدم پرداخت نفقه به مدت شش ماه که در نکاح نامه ها قید می شود، از حق طلاق استفاده کند.

استفاده زوجه از حق حبس، مانع از تحقق بزه ترک انفاق نیست.

حکم راجع به تقسیط مهریه، مسقط حق حبس زوجه نیست.

تقسیط مهریه، حق حبس زوجه را ساقط نمی کند و در این حالت نیز وی می تواند با اعمال حق حبس از تمکین خودداری نماید.

در مواردی که زوجه از حق حبس استفاده می کند امکان تحقق عسروحرج برای وی وجود ندارد.

حق حبس زوجه به صرف زندگی مشترک زوجین ساقط نمی شود.

در مواردی که مهریه عندالاستطاعه است زوجه نمی تواند از حق حبس خود استفاده کند.

قید عندالاستطاعه بودن مهریه، مانع از اعمال حق حبس زوجه نیست.

مطابق قانون حمایت از خانواده مصوب 1391 چنانچه دادگاه خانواده بدون وجود قاضی مشاور اقدام به تشکیل جلسه و صدور رأی نماید، رأی صادره فاقد اعتبار و موجب نقض آن در مراجع عالی است.

زوجه ای که مدعی عسر و حرج است باید تمام مهریه یا لااقل قسمت عمده آن را در قبال طلاق بذل کند تا اولا قرینه ای بر صحت ادعای عسر و حرج وی بوده و ثانیا مستلزم عسر و حرج زوج نباشد.

زوجه می تواند تا مهریه به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند و این حق حبس منصرف به تمکین خاص نبوده و تمکین عام را نیز در بر می گیرد.

صرف امتناع از تمکین خاص، بدون اظهار صریح زوجه مبنی بر امتناع به لحاظ اعمال حق حبس، دلالت بر اعمال حق حبس نمی نماید.

زوجه در صورتی می تواند به استناد حق حبس تمکین نکند که قبلا از شوهر تمکین نکرده و با وی رابطه زناشویی برقرار نکرده باشد.