نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۶۹۵ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۲۴

۱ - آیا مرخصی برای زندانی یک حق محسوب می شود یا یک امتیاز؟ ۲ - با توجه به مفاد ماده۴۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری، آیا دادگاه کیفری می تواند ضمن صدور رای، متهم را از استفاده از مرخصی برای مدت معین یا تمام مدت حبس محروم کند؟

۱ - مقنن در ماده۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ و تبصره های آن، با اهداف خاصی برای زندان یان مرخصی پیش بینی کرده است؛ به عنوان مثال، مرخصی موضوع صدر ماده۵۲۰ قانون یادشده به منظور ترغیب زندانیان در» رعایت ضوابط و مقررات زندان و مشارکت در برنامه های اصلاحی و تربیتی و کسب امتیازات لازم « و مرخصی موضوع تبصره۳ این ماده به منظور ترغیب آنان به» جلب رضایت شاکی خصوصی «پیش بینی شده است؛ بنابراین در صورتی که محکوم واجد شرایط مقرر قانونی باشد و آمادگی برای سپردن تامین مناسب را نیز داشته باشد، محروم کردن وی از برخورداری از مرخصی برخلاف اهداف مقنن است و مقامات مربوط باید در حدود مقرر با مرخصی آنان موافقت نم ایند. صدر ماده۲۰۲ آیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی مصوب۱۴۰۰ .موید این استنباط است ۲ - با عنایت به ذیل ماده یک قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ ، وظایف و اختیارات مقامات قضایی در رسیدگی و صدور رای تابع اصل قانونی بودن دادرسی کیفری موضوع صدر ماده۲ این قانون است و موارد محرومیت محکومان به حبس از مرخصی در بند»پ « ماده۵۲۴ قانون پیش گفته و مواد۲۰۷ و۲۰۸ از آیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی اصلاحی ۲۹/۱۰/۱۴۰۰ پیش بینی شدهاست؛ بنابراین به استناد ماده۲۳ قانون مجازات اسلامی اص لاحی۱۳۹۹ ، محروم کردن محکومان به حبس از مرخصی ضمن صدور رای )جزیا یا کلا( برای مدت معین یا تمام مدت محکومیت حبس، فاقد وجاهت قانونی است و فرض سوال از قلمروی شمول ماده۴۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری که ناظر به ترتیب و شیوه اجرای رای و از کلیات اجرای احکام کیفر.ی است خروج موضوعی دارد