لاولکس پرسش
الف- با توجه به مواد۱۴۱ و۱۴۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ ، آیا دعوای تقابل باید نتیجه مستقیم دعوای اصلی باشد و یا آن می تواند از آثار و نتایج غیر مستقی م دفاع از دعوای اصلی نیز باشد؟
توضیح آن که، به نظر می رسد با توجه به تعریف ارتباط کامل از یک سو و مصادیق ذکر شده در ماده۱۴۲ قانون مذکور که جنبه سلبی و یا حق حبس دارند، دعوای ،متقابل باید نتیجه مستقیم و اصلی دعوای اصلی باشد نه ایجاد یک حق ناشی از آن؛ برای مثال، در دعوای اصلی به خواسته الزام به تنظیم سند رسمی و دعوای تقابل به خواسته مطالبه مابقی ثمن معامله بدون حق حبس و یا مطالبه قیمت افزایش مساحت مبیع، آیا این دعاوی با توجه به فقدان حق حبس، موثر در یکدیگر و متقابل محسوب می شوند و یا در دعوای اصلی مطالبه وجه چک و دعوای تقابل استرداد لاشه چک، آیا دعوای استرداد لاشه چک نتیجه مستقیم و بدون واسطه دعوای اصلی است و یا آن که اثر مستقیم دعوای مطالبه و احراز استحقاق و یا عدم استحقاق خواه ان است و در نتیجه دعوای مذکور نوبت به دعوای استرداد لاشه چک می رسد؛ به عبارت دیگر، دعوای استرداد لاشه چک فرع بر عدم .احراز استحقاق دارنده آن است ب- چنانچه دعوا از مصادیق ماده۱۴۲ ،قانون صدرالذکر باشد؛ اما فرد مبادرت به تقدیم دادخواست کرده باشد تکلیف خوانده و دادگاه در نحوه رسیدگی به این دعوا چیست؟ آیا عبارت» نیاز به تقدیم دادخواست جداگانه ندارد « در ذیل این ماده، ظهور در اخیار خوانده اصلی دارد یا نهی و ممنوعیت وی در تقدیم دادخواست تقابل؟
پاسخ
الف- ملاک دعوای تقابل بودن این است که موضوع آن با دعوای اصلی از یک منشاء باشد یا با موضوع دعوای اصلی ارتباط کامل داشته باشد؛ به نحوی که اتخاذ تصمیم در هر یک موثر در دیگری باشد که تشخیص مصادیق بر اساس همین ملاک بر عهده قاضی رسیدگی کننده است. شایسته ذکر است موارد مطرح شده در ف رض .سوال از موارد دعوای تقابل است ب- دعوای ف سخ یا بطلان معامله که برابر ماده۱۴۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ به عنوان دفاع در مقابل دعوای اصلی الزام به تنظیم سند بیان می شود، دعوای تقابل محسوب نمی شود و و نیاز به تقدیم دادخواست دارد؛ اما این امر نافی دعوی بودن آن و مانع از اطلاق عنوان »دعوی « بر آن نیست و مشمول دیگر احکام دعوی مانند تحمل بار اثبات توسط مدعی آن است و بنا به جهات یادشده حکم مقرر در ماده۱۴۲ یادشده مبنی بر عدم نیاز به تقدیم دادخواست مانع از امکان طرح آن با تقدیم دادخواست به صورت دعوی تقابل یا مرتبط نیست و در این صورت دادگاه بدوی مکلف به رسیدگی توام به هر دو دعوی است و نمی تواند آن.ها را از هم تفکیک کرده و به طور مستقل و جداگانه رسیدگی کند