نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۸۵ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

طبق ماده۴۵۸ قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاه تجدیدنظر استان اجازه تشدید مجازات تعزیری و اقدامات تامینی و تربیتی در صورت عدم تجدیدنظر خواهی شاکی یا دادستان را ندارد. با توجه به اینکه فصل اول بخش چهارم قانون آ یین دادرسی کیفری )از ماده۴۲۶ تا۴۴۷ ( مشتمل بر کلیات مقررات مربوط به اعتراض به آرا؛ اعم از تجدید نظر خواهی و فرجام خواهی، فصل دوم آن )مواد۴۴۸ تا۴۶۱ ( مشتمل بر مقررات اختصاصی رسیدگی در دادگاه تجدید نظر استان و فصل سوم )از ماده۴۶۲ تا۴۷۳( مشتمل بر مقررات ا ختصاصی رسیدگی در دیوان عالی کشور است و مقرره مندرج در ماده۴۵۸ قانون آیین دادرسی کیفری راجع به منع تشدید مجازات تعزیری در صورت عدم تجدید نظرخواهی شاکی یا دادستان، به دادگاه تجدید نظر استان اختصاص دارد و در مقررات مربوط به رسیدگی در دادگاه کیفری یک و دیوان عالی کشور، منعی برای تشدید مجازات در دادگاه هم عرض تقنین نشده و در صورت تردید، اصاله الاباحه، جریان دارد. علاوه بر آن وفق نظریه مشورتی شماره۹۳۳/۱۴۰۲/۷ مورخ۲ / ۱۲ / ۱۴۰۲ آن اداره کل»نقض رای دادگاه کیفری از سوی شعبه دیوان عالی کشور و ارجاع به شعبه هم عرض، وض عیت پرونده را به زمان قبل از صدور رای بر میگرداند و در واقع دیوان عالی کشور صرفا رای را نقض میکند«...؛ بنابر این با نقض رای از سوی دیوان عالی کشور، اساسا رای قبلی وجود ندارد تا در مقام قیاس و نسبت به آن تشدید مجازات مطرح شود؛ لذا خواهشمند است ارشاد فرما یید در صورتی که رای دادگاه کیفری )نظامی( در دیوان عالی کشور نقض و جهت رسیدگی به دادگاه هم عرض ارجاع شود، آیا دادگاه هم ،(عرض )با فرض عدم اعتراض شاکی یا دادستان مکلف است در مقام تعیین مجازات تعزیری یا اقدامات تامینی و تربیتی، مجازاتی معادل یا کمتر از مجازات م ندرج در دادنامه منقوض )اولیه( تعیین نماید؟ به تعبیر دیگر آیا قاعده منع تشدید مجازات تعزیری یا اقدامات تامینی و تربیتی در صورت عدم تجدید نظر خواهی شاکی یا دادستان، در مرحله فرجام خواهی یا اعاده دادرسی نیز لازم الرعایه است؟

الف- با اتخاذ ملاک از ماده ۴۵۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ در منع تشدید مجازات تعزیری، در مواردی که محکوم فرجام خواهی کرده و در نتیجه آن، دیوان عالی کشور رای صادره را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه تالی ارجاع کرده است، موجب قانونی جهت تشدید مجازات وجود ندارد و اقتض ای تفس یر قانون به نفع متهم نیز این امر را تایید می.کند ب- با اتخاذ ملاک از ماده۴۵۸ قانون آیین دادرسی کیفری و الغاء خصوصیت از این ماده و همچنین از آنجا که اعاده دادرسی کیفری موضوع ماده۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری به نفع محکوم پذیرفته می شود، دادگاه هم ع رض نمی تواند پس از رسیدگی، مجازات مندرج در دادنامه مورد اعاده دادرسی را تشدید کند؛ اما تغییر عنوان مجرمانه و اصلاح مواد قانونی بلا.مانع است دکتر احمد محمدی باردیی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه