اختلاف در نوع عقد نکاح از حیث دایم یا موقت بودن

## رای شعبه دیوان عالی کشور خانم ف. د. فرزند ع. دادخواستی بطرفیت آقای م. ب. فرزند الف.و به خواسته اثبات زوجیت تقدیم کرده و بااستناد به استشهادیه و کارت ملی و شناسنامه و سند طلاق بشماره ... مورخ 1376/7/2 توضیح داده که با خوانده ازدواج دایمی نموده که استشهادیه محلی پیوست موید آن میباشد ولی بطور رسمی ثبت نگردیده لذا درخواست صدور حکم مبنی بر اثبات زوجیت را دارد. شعبه 21 دادگاه عمومی حقوقی مشهد باتعیین وقت رسیدگی در وقت مقرر با حضور طرفین دعوی تشکیل شده است خواهان اظهار داشته در سال 76 طلاق گرفته ام و در سال 84 به عقد موقت خوانده درآمده ام که یک ماهه بود مجددا عقد موقت 6 ماهه کردیم و از اواخر سال 84 عقد موقت یکساله کردیم تا اینکه در سال 1391 به عقد دایم خوانده درآمدم مهریه ام سی عدد سکه تعیین شد شوهرم یک روحانی را درب منزل آورد و یک دختر بزرگی هم همراه خود داشت در ماشین شوهرم عقد دایم مرا خواندند و شوهرم گفت دفترچه عقد را میگیرم ولی دفترچه عقد را نیاورد در سال 89 یک فرزند از شوهرم به دنیا آمد شوهرم حتی برای فرزند مشترک شناسنامه نمیگرفت تا اینکه مجبور شدم از طریق دادگاه اقدام نمایم که پس از آزمایشات لازم شوهرم شناسنامه گرفت حاضرم آنرا به دادگاه ارایه نمایم و تا پنج ماه پیش شوهرم پیش من می آمده است و با من نزدیکی میکرده است افراد محل حاضرند در دادگاه حاضر شده و شهادت دهند.خوانده اظهار داشته عقد دایم را قبول ندارم قبلا عقد موقت کردم شاید 5 یا 6 بار وی را عقد موقت کردم و سال 91 عقد موقت ما تمام شده است آقای د. ما را عقد کرده است حاضرم او را حاضر نمایم همین آقا درب خانه ما آمد و برگه را نوشت و از خانم امضا گرفت و رفتیم محضر آقای د. به آقای ط. که امام جماعت یک مسجد بود زنگ زد و اطلاعات ما را داد دیگر از سال 91 وی را عقد موقت و دایم نکرده ام از سال 1391 چندبار به من زنگ زد و خانه وی رفته ام و تا 5 ماه قبل به خانه این خانم میرفتم و شبها خانه وی بوده ام از سال 1391 تا اواخر سال قبل با این خانم نزدیکی هم داشته ام . در قبال سیوال دادگاه در مورد اینکه از سال 91 به بعد دیگر وی را عقد موقت نکرده اید و چگونه بمنزل وی میرفتید و نزدیکی میکردید پاسخ داده که خطبه عقد را می خواندم و نزدیکی میکردم . خواهان اظهار داشته دروغ میگوید شوهرم تا پنج ماه قبل هفته ای سه شب پیش من می آمد و خطبه ای هم نمی خوانده است من همسر دایمی وی بوده ام و احتیاج به خطبه نداشت و بلد نیست خطبه بخواند اگر هر شب خطبه میخواند و موقت بوده چه مبلغی مهریه تعیین کرده است خوانده اظهار داشته اگر مدعی عقد دایم است چه دلیلی دارد. دادگاه قرار استماع شهادت شهود را صادر و با تعیین وقت رسیدگی طرفین را دعوت کرده است دادگاه در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل خوانده تشکیل شده است وکیل خوانده اظهار داشته خوانده مدعی است از سال 1391 به بعد هیچ رابطه ای با خواهان نداشته و در عقد موقت و دایم وی نبوده است اگر رفت و آمدی داشته بخاطر فرزند بوده است . و اگر رابطه داشته صیغه چند ساعته میکرده است ولی عقد دایم را قبول ندارد . دادگاه از گواهان تعرفه شده بشرح صفحات 17 و 19 و 21 و 22 و 24 تحقیق کرده است. بعد از استماع گواهی گواهان وکیل خوانده اظهار داشته شهود از اینکه عقد موقت است یا دایم اطلاعی ندارند فقط اظهار میدارند که رفت و آمد داشته است. خواهان اظهار داشته برای فرزندم پرونده کیفری دارم حاضرم شماره پرونده را بدهم برای نفقه فرزندم در شعبه 19 رای صادر شده است با شماره 930302 من در عقد دایم وی با سی سکه مهریه بوده ام و حاضرم سوگند یاد کنم وکیل خوانده اظهار داشته حاضرم موکل را در یک جلسه حاضر نمایم تا موضوع حل و فصل شود . دادگاه پرونده استنادی با شماره بایگانی راکد 930302 شعبه 19 دادگاه عمومی حقوقی مشهد را مطالبه و قید کرده پرونده در 93/2/25 به شعبه 19 ارجاع شده خواهان فتوکپی مصدق عقدنامه عادی (موقت ) 90/10/22 برای مدت یکسال تا 91/10/22 را پیوست کرده است م.ط. متولد 89/11/12 میباشد و خواسته مطالبه نفقه فرزند مذکور است که دادگاه بموجب رای شماره 793-93- آقای ب. را به پرداخت ماهیانه سیصد هزار تومان از 93/2/25 بابت نفقه جاریه فرزند مشترک محکوم کرده است و رای غیابی بوده و اجراییه صادر شده در 94/7/23 - آقای ب. واخواهی نموده و در 94/9/17 - آقای ب. اقرار نموده که خانم د. همسر موقت وی میباشد ولی خانم د. اظهار داشته از سال 1392 همسر دایمی وی شده است که در نهایت زوجین توافق نموده و گزارش اصلاحی صادر شده و قرار شده که از 93/4/25 ماهیانه سیصد هزار تومان بابت نفقه فرزندش ، آقای ب. پرداخت نماید دادگاه با تعیین وقت رسیدگی طرفین را دعوت کرده است دادگاه در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل خوانده و در غیاب خوانده تشکیل شده است خواهان اظهار داشته در سال 91 به عقد دایم خوانده درآمده ام با مهریه سی سکه درخواست اثبات زوجیت دایم به تاریخ مذکور را دارم وکیل خوانده اظهار داشته شهود بر نوع عقد شهادت نداده اند موکل عقد موقت را قبول دارد و اصلا مهریه ای در بین نبوده است . شعبه 21 دادگاه عمومی حقوقی مشهد بموجب رای شماره 100062-1395/1/19 در خصوص دعوی خانم ف. د. فرزند ع. بطرفیت آقای م. ب. فرزند الف. با وکالت بعدی آقای م.ع.و.ر. و به خواسته اثبات زوجیت و بشرح فوق الذکر دادگاه با عنایت به محتویات پرونده و اظهارات خواهان ( در مورد اینکه بعد از سال 91 عقد موقت را میخوانده و با وی همبستر میشده در حالیکه قادر به خواندن صحیح صیغه عقد موقت نبوده است ) و ملاحظه پرونده نفقه فرزند مشترک و اظهارات ضد و نقیض خوانده و اینکه اصل ازدواج مورد قبول خوانده بوده و حسب اقرارش از سال 1391 که مدعی اتمام مدت عقد موقت بوده تا چند ماه قبل به خانه خواهان رفت و آمد داشته و شبها در خانه وی بوده و با وی همبستر می شده که مورد قبول هر دو میباشد و از طرفی عقد موقت بدون مهریه باطل میباشد دعوی را وارد داشته و حکم به اثبات زوجیت دایم فیمابین خواهان و خوانده از سال 1391 بشرح فوق الذکر و با مهریه مذکور را صادر و اعلام کرده است . آقای م. ب. نسبت به دادنامه فوق الذکر تجدیدنظرخواهی بعمل آورده است که پس از پاسخ تجدیدنظرخوانده شعبه 15 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی بموجب رای شماره 500361-1395/3/17 درخصوص تجدیدنظرخواهی آقای م. ب. فرزند الف. نسبت به دادنامه فوق الذکر که بموجب آن حکم به اثبات زوجیت دایم آنان صادر شده است باتوجه به محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و اینکه در عقد موقت قبلی هیچ اختلافی وجود ندارد ولی پس از آن موضوع عقد دایم ادعایی است جدید که دلیل لازم داشته و خانم هیچ دلیل مثبتی ارایه ننموده و گواهان وی هیچکدام شاهد عقد نبوده اند و رفت و آمد طرفین را خود آنان انکار ندارد این نمیتواند دلیل بر اجرای عقد دایم پذیرفته شود لذا دادگاه عقد دایم را محرز ندانسته با نقض آن در وضعیت فعلی دعوی خواهان را مردود اعلام کرده است.خانم ف. د. نسبت به دادنامه فوق الذکر فرجامخواهی بعمل آورده که پس از پاسخ فرجام خوانده پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لایحه اعتراضیه بهنگام شور قرایت میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرایت گزارش آقای مهدی اسلامی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره 500361-95/3/17 شعبه 15 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی مشاوره نموده چنین رای می دهد : ## رای شعبه دیوان عالی کشور فرجامخواهی وارد و پرونده دارای نواقص تحقیقاتی است زیرا : در موارد زیر بین طرفین اختلافی وجود ندارد 1- آقای م. ب. بارها خانم ف. د. را عقد موقت نموده است که آخرین بار عقدنامه موقت از 90/10/22 به مدت یکسال یعنی تا 91/10/22 بوده است2- با وجود علقه زوجیت بین طرفین تا 91/10/22 فرزند مشترکی بنام م.ط. متولد 89/11/12 دارند که حسب احکام صادر شده خوانده به پرداخت نفقه جاریه فرزندش محکوم شده است 3- ادامه رابطه زوجیت از 91/10/22 به بعد را هر دو قبول دارند با این اختلاف که زوجه مدعی عقد دایم با مهریه سی سکه است و زوج مدعی است هر بار که به خانه خواهان میرفته صیغه موقت جاری و با وی نزدیکی میکرده است ؟ 4- وکیل زوج در جلسه 95/1/19 اعلام کرده است موکل فقط عقد موقت را قبول دارد و اصلا مهریه ای در بین نبوده است.بنا بمراتب فوق الذکر و نظر به اینکه ادامه رابطه زوجیت طرفین از تاریخ خاتمه آخرین عقد موقت (91/10/22 ) بین طرفین محرز است و اینکه زوجه مدعی عقد دایم است و زوج عقد موقت آنهم به کرات ؟ و وکیل او هم اعلام داشته مهریه ای در بین نبوده است که در اینصورت در نکاح منقطع عدم تعیین مهر موجب بطلان عقد است (ماده 1095 قانون مدنی ) و نکاح بدون تعیین مدت عقد دایمی تلقی میگردد و در صورت اختلاف زوجین در مورد عدم دایم یا موقت - اصل بر دایمی بودن عقد است (ماده 1076 قانون مدنی ) ضرورت داشته دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی اولا پرونده کلاسه 930302 شعبه 19 دادگاه خانواده (عمومی ) مشهد موضوع دادنامه 900793-93/7/12 را مطالبه و با ملاحظه آن خلاصه مفیدی از آنرا منعکس و پرونده مذکور تا قطعیت رای در این پرونده ضمیمه باشد سپس با تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین و استماع اظهارات تجدیدنظر خواه و تجدیدنظر خوانده و قید ضرورت حضور آنان در جلسه رسیدگی و انجام تحقیقات کافی و باتوجه و رعایت موازین قانونی و شرعی و اصول دادرسی نسبت به صدور رای مقتضی اقدام گردد. بنا به جهات فوق و به استناد به بند 3 و 5 ماده 371 و بند الف مواد 401 و 405 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی رای فرجام خواسته را بلحاظ نقص تحقیقات نقض و رسیدگی مجدد به پرونده به شعبه 15 دادگاه محترم تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارجاع میگردد. شعبه پنجم دیوان عالی کشور رییس شعبه : مهدی اسلامی مستشار: احمد کریم زاده فهرست شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور نقد رای