## رای خلاصه جریان پرونده در پرونده کلاسه *، حاوی ۱۳۸ + ۸۷ برگ ملاحظه می گردد. ، در مورخه ۹۶/۵/۱۷ اقایان ا. غ. و م. غ. به وکالت از اقای ک. ک. ش. فرزند ک. متولد۵۹/۱/۲۰ دادخواستی بطرفیت خانم م. ق. س. فرزند م. ط. متولد ۶۳/۶/۸ بخواسته فسخ نکاح بدادگستری *تسلیم و در تشریح این دادخواست ( اختصارا و مفادا ) امده که: خواهان ( زوج ) در مورخه ۹۵/۳/۲ با مهریه ی ۷۰۰ سکه طلا با خوانده ( زوجه ) ازدواج نموده است. زندگی مشترک عرفی در مورخه … …. اغاز شده است. خوانده در زمان خواستگاری و عقد بیماری روانی خود را چندین سال مبتلا می باشد. از خواهان مخفی نموده است.در حالیکه عقد نکاح بر مبنای سلامت روح و جسم زوجه واقع شده است.و چنانچه زوج از بیماری خوانده مطلع می شد ، راضی به این ازدواج نمی شد. لذا به استناد ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر فسخ نکاح را دارند. ضمنا زوجه بلحاظ بیماری اش اجازه مقاربت نداده بود و باکره می باشد. در جریان رسیدگی به این پرونده ، زوجه هم دادخواست مطالبه مهریه را تسلیم و این دو دعوا در شعبه *مورد رسیدگی قرار می گیرد. وقت دادرسی برای روز ۹۶/۱۰/۳ تعیین و در این جلسه ، اظهارات وکیل خواهان ( زوج ) معطوف به مطالب دادخواست می باشد. زوجه پاسخ دادند: ادعای خواهان را قبول ندارم. ( ص ۲۴ ) . مرکز پزشکی قانونی شهرستان *طی نامه شماره ۱۶۹۵۵ / م / ۱۳ – ۹۶/۱۲/۱۵ پاسخ دادند: سوابقی از اختلال هذیانی از نوع بدبینی ارایه شد که زمان شروع ان حسب مدارک موجود ۹۱/۱۰/۱۲ احراز گردید. ادامه زندگی مشترک با ایشان می تواند با مشکلات و مشقات غیر قابل تحمل همراه باشد. ( ص ۲۸ پرونده ) دادگاه مجددا از پزشکی قانونی راجع به نوع بیماری استعلام ، این مرکز طی نامه شماره ۳۳۸۶ – ۵۴۰۶ / ۳۱ / ۱۳ پاسخ دادند: نامبرده به اختلال روانی هذیانی از نوع بدبینی می باشد. که نوعی جنون محسوب می گردد. ( ص ۸۲ ) این مرکز طی نامه شماره ۲۵۴ – ۳۰۲ / م / ۳۱ /۱۳ پاسخ دادند: پرده بکارت از نوع حلقوی قابل اتساع بدون پارگی و سالم است. ( ص ۸۵ ) و مرکز پزشکی قانونی در اخرین جوابیه ارسالی بشماره ۲۵۴ – ۵۳۲۴ / م /۳۱ / ۱۳ پاسخ دادند: ( زوجه ) مبتلا به اختلال هذیانی از نوع بدبینی می باشد. که جنون اختصاصی محسوب می گردد. که سبب بیماری مذکور سوابقی از تجربه علایم سایکوتیک را در گذشته داشته و از سال ۹۱ الی ۹۲ تحت درمان دارویی بوده است. در حال حاضر در معاینه و مصاحبه بعمل امده ، فاقد علایم عمده روانپزشکی بوده و در مرحله فروکش نسبی علایم بسر می برد. ( ص ۱۱۶ ) تحقیقی که از شهود طرفین بعمل امده ، شهود زوج از اختلال روحی و روانی زوجه گواهی دادند و بالعکس شهود زوجه ادعای بیماری را تایید ننمودند یا مشاهده نکردند. دادگاه بنا به بررسی های مذکور ، در مورخه ۹۸/۱۲/۲۶ ختم دادرسی را اعلام و طی دادنامه شماره *– ۹۸/۱۲/۲۷ با این استدلال: …. با توجه به اینکه به دلالت گواهی پزشکی قانونی شعبه *، خوانده مبتلا به اختلال هذیانی از نوع بدبینانه می باشد. که جنون اختصاصی محسوب می گردد. و در حال حاضر در معاینه و مصاحبه ی بعمل امده فاقد علایم عمده روان پزشکی بوده و در مرحله فروکش نسبی علایم بسر می برد و با التفات به اینکه مطابق ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی جنون هر یک از زوجین بشرط استقرار موجب حق فسخ است ، جنون خوانده را در حال حاضر ثابت و نتیجتا دعوی خواهان را وارد ندانسته … حکم به بطلان دعوای زوج صادر و در خصوص دعوای مطالبه مهریه زوجه ، قرار توقیف دادرسی تا قطعیت رای فسخ نکاح صادر می نماید. این رای در مورخه ۹۸/۱۲/۲۷ به طرفین ابلاغ و زوج با وکالت ا. غ. به این حکم اعتراض و تقاضای تجدید نظر می نماید. پرونده در مورخه ۹۹/۲/۱۱ به شعبه *ارجاع می گردد. این شعبه طی دادنامه شماره *– ۹۹/۲/۲۰ با این استدلال رای بدوی را نقض می نماید.: …. بر خلاف تصور و استدلال دادگاه نخستین ، پزشکی قانونی طی شماره ۲۵۴ – ۱۳۴ / ۳۱ /م /۵۳۲ – ۹۸/۱۲/۱۳ صفحه ۱۱۶ پرونده به صراحت اعلام نموده مبتلا به اختلال هذیانی از نوع بدبینانه می باشد. که جنون اختصاصی محسوب می گردد. و از سال ۹۱ تحت درمان دارویی بوده است. در حالی که عقد طرفین در سال ۹۵ می باشد. و مطابق مادتین ۱۱۲۱ و ۱۱۲۴ قانون مدنی جنون در هر یک از زوجین که در زمان عقد موجود باشد. ، موجب فسخ است. اظهارات گواهان نیز در مجموع حکایت از ان ندارد. که خانم م. ق. در سلامت کامل بوده و یا دارو مصرف نکرده است.بلکه بیشتر در حد مشاهدات خویش از بیرون خانواده بوده است. ضمن اینکه هر مردی وقتی ازدواج می نماید. سلامت همسرش و ادامه زندگی و فرزند اوری و خانه داری و زندگی در کنار همسر سالم را متوقع می باشد. که در ما نحن فیه خانواده زوجه که از این موضوع اطلاع داشته اند به وظیفه خویش عمل نکرده اند و زوج با شرط سلامت زوجه برای وی ۳۵۰ عدد سکه بعنوان مهریه قرار داده است.…. ( با این استدلال ) رای بدوی نقض و حکم به فسخ نکاح مزبور را صادر می نماید. پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور ، جهت رسیدگی فرجامی به این شعبه ارجاع گردید. لوایح طرفین هنگام شور قرایت می گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است. اعضای هیات پس از قرایت گزارش عضو ممیز اقای ح. م. و اوراق پرونده ، مشاوره نموده و بشرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید. ## رای شعبه دیوان عالی کشور در پذیرش اعتراض فرجامی خانم م. ق. س. با وکالت اقای ط. نسبت به دادنامه شماره *– ۹۹/۲/۲۰ شعبه *باید اعلام داشت ، مطابق ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی: جنون هر یک از زوجین بشرط استقرار اعم از این که مستمر یا ادواری باشد. ، برای طرف مقابل موجب حق فسخ است. بنابراین شرط فسخ نکاح در جنون اعم از دایمی یا ادواری ، استقرار این بیماری می باشد. در پرونده ی ما نحن فیه ، در اخرین نظریه ماخوذه از پزشکی قانونی ( نظریه شماره ۲۵۴ – ۵۳۲۴ / م /۳۱ / ۱۳ – ۹۸/۱۲/۱۳ ) اگر چه در ابتدای نظریه به جنون اختصاصی اشاره شده و معلوم نیست که منظور جنون دایمی می باشد. یا ادواری؟ اما در پایان این نظریه امده که: …. در حال حاضر در معاینه و مصاحبه بعمل امده ، فاقد علایم عمده روانپزشکی بوده و در مرحله فروکش نسبی علایم بسر می برد. این نظریه جامع و شفاف نمی باشد. فلذا لازم است.مجددا از کمیسیون پزشکی قانونی استعلام گردد. دایر بر اینکه: ۱ – ایا زوجه در قبل از عقد نکاح و خصوصا انعقاد عقد نکاح مجنون بوده یا خیر؟ و مشخص نمایند که ایا مبنای استعمال دارو از سال ۱۳۹۱ لغایت ۱۳۹۲ بواسطه جنون بوده یا خیر؟ و تاریخ شروع به ابتلای جنون و نوع انرا دقیقا بدادگاه اعلام نمایند. و قید نمایند که ایا جنون بفرض ثبوت استقرار دارد. یا خیر؟ ۲ – متعاقب وصول نظریه پزشکی قانونی مزبور ، دادگاه محترم در یک جلسه دادرسی مشترک ( با حضور زوجین ) ضمن تفهیم نظریه پزشکی قانونی ، نسبت به زوجه مصاحبه بعمل امده تا از این طریق صحت و سقم بیماری ادعایی مذکور مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. لهذا مستندا به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی ، رای فرجامخواسته نقض و پرونده به شعبه *جهت تکمیل تحقیقات و صدور رای مقتضی ( مجدد ) اعاده می گردد. شعبه * رییس: ح. ع. ح. مستشار: ح. م. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رای