## رای دادگاه بدوی بسمه تعالی فرجام خواه: ا. ع. فرزند ح. با وکالت اقایان م. م. فرجام خوانده: اقای ا. م. م. فرزند ص. ف. خواسته:دادنامه شماره۱۴۰۱۴۷۳۹۰۰۰۱۳۰۹۳۲۷ –۱۴۰۱/۲/۲۶صادره ازشعبه * تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجام خواه: ۱۴۰۱/۲/۳۱ تاریخ وصول دادخواست فرجامی: ۱۴۰۱/۳/۱۶ مرجع رسیدگی: شعبه سوم دیوانعالی کشور هیات شعبه اقایان: ح. غ. ( رییس ) ، و. ب. ( عضو معاون ) خلاصه جریان پرونده: درابان ماه ۱۳۹۶ اقای ع. ا. ا. ر. وکیل پایه یک دادگستری به وکالت از اقای ا. م. م. فرزند ص. ب. از موقوفه حاج م. م. *دادخواستی بطرفیت ۱ ا. ع. فرزند ح. ۲ سازمان *به خواسته اثبات وقفیت و ابطال سند مالکیت خوانده نسبت به سهم وقف مقوم به هرکدام مبلغ سی میلیون ریال باستناد مدارک پیوست پرونده تقدیم دادگستری شهرستان *نموده که به شعبه چهارم ارجاع و چنین توضیح داده است.که خوانده متصرف قطعه زمینی در قریه *می باشد. نسبت به ششدانگ زمین متصرفی از طریق سازمان *( خوانده دوم ) *بنام خود سند مالکیت اخذ نموده درحالیکه دو دانگ از ششدانگ پلاک اصلی مزبور که شامل پلاک های *از این پلاک خواهد بود به دلایل زیر وقف عزاداری حضرت سیدالشهدای ( ع ) و تولیت ان طبق گواهی اداره تحقیق اوقاف مازندران بعهده اقای ا. م. میباشد. ۱ در وقف نامه مورخ ۱۲۹۰ قمری علاوه بر اراضی روستایی مزبور دو قریه دیگر از جمله *نیز بعنوان موقوفه حاج م. م. قید و برای روستای اخیر نسبت بسهم وقف سند مالکیت صادر شده بدیهی استکه نمیتوان یک روستای مندرج در وقفنامه را مشمول وقف تلقی و دو روستای دیگر را خارج از شمول وقف قلمداد نمود ۲ تعدادی از کشاورزان روستای محل اقامت خوانده با تنظیم سند اجاره به وقفیت زمین تحت تصرف خود اقرار و تمکین و مال الاجاره را پرداخت نموده اند و از محل عواید حاصله بودجه های سنواتی تنظیم و عمل به وقف شده است.۳ احکامی از شعبه *که نمونه هایی از ان پیوست گردیده بر الزام تعدادی از متصرفین پلاک اصلی این روستا بپرداخت اجور سهم وقف صادرشده که در وقفیت کل اراضی مربوط بپلاک موصوف تردیدی باقی نمی گذارد لذا صدور حکم به اثبات وقفیت دو دانگ از ششدانگ زمین متصرفی خوانده و ابطال سند مالکیت صادره نسبت به سهم وقف که بنام خوانده صدور یافته مورد استدعاست شعبه مرجوع الیه پرونده را به جریان قانونی قرار داده در جلسه مورخ سیزدهم اسفندماه ۱۳۹۶ نماینده سازمان *اظهار داشته چنانچه اطلاعات مدنظر دادگاه لازم است.دقیقتر باشد. شایسته است.از *اصلی یعنی پرونده مادر استعلام صورت گیرد و برابر مندرجات پرونده ثبتی همراه نماینده ثبت سند مالکیت یک قطعه زمین با بنای احداثی بمساحت *مترمربع *ذیل شماره ۵۴۵۶۷ ص۳۹۰ دفتر جلد ۲۶۹ بنام ر. ا. صادر شده که مقدار دو دانگ ان مشاع و عرصه وقف است.در پایان دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بشرح دادنامه شماره *– ۱۳۹۶/۱۲/۲۷ با استدلالی که بعمل اورده حکم غیابی بر اثبات وقفیت دو دانگ از ششدانگ *و محکومیت بر ابطال دو دانگ از ششدانگ سند مالکیت صادر و اعلام داشته است.محکوم علیه غیابی واخواهی کرده است. ( توضیح اینکه در خصوص دعوی بطرفیت سازمان *بلحاظ عدم توجه دعوی به ان اداره منتهی به قرار رد شده است ) شعبه صادر کننده حکم غیابی در وقت فوق العاده طی دادنامه شماره *– ۱۳۹۷/۲/۹ چون محکوم علیه غیابی اقای ا. ع. فرزند ح. بوده نه اقای ح. ع. فرزند م. لذا باستناد بند ۵ ماده ۸۴ ق.ا.د.م با رعایت ماده ۸۹ همان قانون قرار رد واخواهی را صادر و اعلام کرده است.اقای م. م. فرزند غ. وکیل دادگستری بوکالت از ا. ع. فرزند ح. نسبت به دادنامه شماره *– ۹۶/۱۲/۲۷ که بنحو غیابی صادر گردیده تجدیدنظرخواهی نموده است.و در لایحه خود گفته است.که دلیلی بر وقفیت و صحت و اصالت وقف نامه ابرازی وجود ندارد. و ارای دادگاهها در دریافت اجاره بها مثبت وقفیت نیست بعلاوه در اجرای قانون اصلاحات ارضی و اسناد واگذاری از مالکین به زارعین نام واقف در اسناد اصلاحات ارضی قریه وجود ندارد. و دلیلی بر مالکیت مدعی وقفیت در سوابق ثبتی و در سازمان *وجود ندارد. و مالکیتی برای مدعی وقف در قریه مسکون منظور نگردیده صرفنظر از اینکه در وقف نامه قید روستای متکان گردیده که مغایرت اشکار با مسکون یا مسکان داشته و از اساس سند عادی ابرازی بعنوان سند وقفیت فاقد ارزش و اعتبار حقوقی و قانونی است.و در پایان استدعای بررسی و نقض دادنامه صادره و صدور حکم به رد دعوی خواهان را خواستار شده است.رسیدگی به شعبه *محول شده و شعبه مرقوم در وقت فوق العاده بشرح دادنامه شماره *– ۹۷/۸/۳۰ انرا عینا تایید نموده است.با ابلاغ دادنامه اخیر اقای م. م. وکیل ا. ع. فرزند ح. شخصا و راسا در حالیکه تصویر وکالتنامه این مرحله نشانگر وکالت مشارالیه مجتمعا و منفردا با اقای س. ر. ح. ط. است.فرجام خواهی نموده و دادخواست فرجامی را امضای نموده است.ماحصل فرجام خواهی که ذیل اخرین صفحه لایحه فرجامی را هر دو وکیل امضای نموده اند اینستکه قانون اساسی اصل را بر وقفیت و یا ملکیت اشخاص مترتب ننموده بلکه مرجع قضایی را مسیول تمیز وقفیت و یا ملکیت اشخاص قرار داده است.در پرونده حاضر طبق گواهی سازمان جهاد کشاورزی شهرستان *سوابقی از موقوفه عام در قریه مسکون *اصلی مشاهده نگردیده است.۲ در مهلت اعلان ثبت عمومی اظهارنامه ثبتی توسط تولیت وقت تقاضا نگردیده است.که قرینه است.بر نفی وقفیت ۳ در اجرای قانون اصلاحات ارضی هرجا *اک دارای وقف عام بوده است.حقوق وقف را مقرر داشته و چنین اسنادی معرفی نگردیده لذا وقوع وقفیت محل تردید است۴ بوقت اجرای قانون اصلاحات ارضی دلایلی بر وقفیت نبوده است.و با برشمردن موارد دیگر رای معترض عنه را خلاف موازین شرعی و مقررات قانونی و ناقض اصول دادرسی و حقوق اصحاب دعوی دانسته و خواستار نقض ان بلحاظ نقص تحقیقات به تجویز ماده ۳۶۸ ق.ا.د.م در امور راجع به وقف شده اند دفتر دادگاه پس از تکمیل و تبادل لوایح و وصول پاسخ کتبی وکیل موقوفه حاج م. م. با نمایندگی ا. م. متولی موقوفه اجمالا مبنی بر ابرام دادنامه فرجام خواسته و یاداوری اینکه زمین مورد نزاع *واقع در قریه مسکون میباشد. که اشتباها کاسب محله نوشته شده و انرا تصحیح نموده است.پرونده به دیوانعالی کشور ارسال شده و این شعبه مبادرت به صدور دادنامه شماره *– ۹۸/۲/۲۸ نموده مبنی بر اینکه رسیدگی دادگاهها ناقص تشخیص و دادنامه ی فرجامخواسته نهایتا محل ایراد است.۱ مستند وقف سند عادی است.اولا باید اصل انرا دادگاه ملاحظه و به اعتبار ان رسیدگی کند هویت واقف احراز شود. و ان بطرق ممکنه با استعلام از مراجع قانونی و ملاحظه اسناد و مدارک طرفین و اخذ توضیح میسر است.ثانیا عنوان قریه مورد ادعا که رقبه ی مورد نزاع در ان واقع است.مختلف مطرح شده است.در وقفنامه ابرازی پیوست دادخواست قریه پیشکان توصیف شده ولی در دادخواست و مستندات ابرازی قریه مسکون نامیده شده است.باید به این امر هم رسیدگی شود. ۲ وضعیت رقبه باید تفصیلا از سازمان *استعلام و محل وقوع ان و اوصاف قریه مورد ادعا و نحوه تخصیص پلاک ثبتی به ان گزارش گردد. ایضا از سازمان *لازم است.جریان مقررات اصلاحات ارضی درباره قریه مسکون یا پیشکان استعلام و توضیح دهد که سابقه وقفیت قریه و نیز رقبه ی مورد نزاع مفصلا بدادگاه اعلام کند. ۳ فرجامخواه مدعی است.با فرض وقفیت مشاع هم منطقه مفروز الرعیه است.بنابراین وقفیت سهم قریه در محل دیگری است.دادگاه بطرق مقتضی به این ایراد و صحت و سقم ان رسیدگی نماید. ۴ از حیث انطباق رقبه مورد نزاع با محل و محدوده ی مورد ادعای وقف در صورت ایراد طرفین و یا تردید محکمه لازم است.کارشناس متخصص حدود ثبتی تعیین تا با بررسی سوابق ثبتی و اصلاحات اراضی و سند وقف در این خصوص اظهارنظر کند. علیهذا دادنامه ی صادره بجهات یاد شده و مستندا به بند ۵ ماده ۳۷۱ قانون ایین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی با لحاظ بندهای الف مواد ۴۰۱ و ۴۰۵ همان قانون بدادگاه صادر کننده رای محول می شود. و شعبه *طی نیابتی در تاریخ ۹۸/۳/۲۵ به دادگاه نخستین انجام موارد مندرج در رای دیوان را درخواست نموده و در وقت مقرر *به دلیل عدم ارایه اصل وقفنامه توسط فرجامخوانده انجام نیابت را مقدور ندانسته و پرونده را اعاده نموده و شعبه *اخطار به اخذ توضیح جهت ارایه اصل سند عادی وقفیت و سایر موارد مندرج در دادنامه دیوان عالی کشور برای وکیل موقوفه حاج م. م. ارسال و وکیل موقوفه اعلام داشته اصل وقفنامه در ارشیو سازمان اوقاف و تصویر ان ارایه نموده و اظهار داشته ( بشرح صورتجلسه ۹۸/۱۱/۲۰ ) وقفنامه شامل چهار قریه است.۱انصاری محله یک دانگ ۲کاسم محله معروف به کاسب محله دو دانگ ۳ مستکان محله معروف به مسکون دو دانگ ۴ پیشکان محله معروف به پیشگون دو دانگ و ملک متصرفی اقای ا. ع. در قریه مسکون قرار دارد. و ارتباطی به سه روستای دیگر ندارد. و دلایل عمل به وقف را بودجه های سنواتی و تنظیم سند اجاره اداره اوقاف *و اقای ح. ع. پدر فرجامخواه نسبت به یک قطعه زمین متصرفی در همین روستا و روستای مسکون با *از پلاک اصلی مشمول وقف خواهند بود و سپس دادگاه مبادرت به استعلام وضعیت ثبتی و محل قرارگیری و وقوع ملک و نحوه تخصیص پلاک ثبتی و همچنین جریان مقررات اصلاحات ارضی قریه مسکون و پیشکان و سابقه وقفیت نموده و سازمان جهاد کشاورزی طی پاسخ مندرج در صفحه ۱۶۹ پرونده اعلام داشته قریه مسکون مقدار ۳۶ سیر به عنوان وقف خاص در دفترخانه ۴۹ *به شماره ۱۴۷۰۲ مورخ ۴۹/۱۱/۲۲ به ثبت رسیده و سابقه وقف عام مشاهده نشده است.و برابر صورتجلسه مورخ ۹۸/۱۱/۷ فرجامخواه در راستای اخذ توضیح پیرامون دلایل اثباتی اینکه قطعه زمین متصرفی مفروز سنواتی می باشد. و وقفیت سهم قریه مسکون یا مستکان محله در محل دیگری می باشد. اظهار داشته در وقفنامه سال ۱۲۹۰ ذکر *بعنوان موقوفه به میزان دو دانگ بعمل امده و از جهت تاریخی روستایی بنام مستکان وجود ندارد. و از قدیم قریه مسکون به همین نام بوده و تقاضای استعلام ثبتی نموده و قریه مسکون بنام مالکین به ثبت رسیده ودر جریان اصلاحات ارضی به زارعین واگذار شده و دو وقفنامه سال ۱۲۹۰ دلیلی بر مالکیت اقای م. م. واقف در روستای مسکون وجود ندارد. و نه عمل به وقف شد و نه شهرت وقف دارد. و حسب پاسخ استعلام ثبتی در صفحه ۱۷۳ پرونده مالکین *۲۰ اصلی بخش ۱ اقایان ا. ک. و ا. ع. معرفی شده اند و اعلام شده از قریه مسکون بود است.سپس حسب الارجاع امر به کارشناسی طبق دستور جلسه مورخ ۹۹/۴/۲۳ و ارجاع امر به کارشناسی در راستای مطابقت و انطباق رقبه مورد نزاع با محل و محدوده مورد ادعای وقف کارشناس منتخب به شرح نظریه صفحه ۲۱۷ پرونده اظهار داشته دو روستای *دارای حدود اربعه و سابقه ثبتی است.و در متن وقفنامه *عنوان شده که به مرور به مسکون تغییر نام داده و هرکدام دو دانگ مشاع وقف می باشند و با توجه به وقفنامه منظور دو دانگ از کل روستای پیشگان و مستکان می باشد. و چون تمامی روستاها در طبیعت موجود است ، بجز *شاید همان مستکان باشد. در بررسی از سازمان *و جهاد کشاورزی و امور اراضی هیچ سابقه وقفی مشاهده نمی شود. تنها یک مورد وقف اولاد در قریه مسکون اعلام گردید.و تنها اختلاف طرفین نگارش نام روستا که در وقفنامه مستکان و در وضع موجود مسکون می باشد. سپس دادگاه جهت اجرای تصمیم سابق موضوع بررسی اعتبار وقفنامه تصمیم مبنی بر مطالبه اصل وقفنامه اعاده نموده و با تعیین وقت دادرسی جهت ارایه اصل وقفنامه نهایتا در جلسه مورخ ۱۴۰۱/۲/۲۲ اصل سند توسط نماینده اداره اوقاف *ارایه و ایراد به نام واقف و تردید و تشکیک در نام مذکور بعمل امده ( توسط وکیل فرجامخواه ) همچنین اظهار شده تمکین مردم به وقف دلیل صحت وقفیت و واقف نیست و پس از درج اظهارات طرفین دادگاه با اعلام ختم رسیدگی مبادرت به صدور دادنامه فرجامخواسته به شماره *مورخ ۱۴۰۱/۲/۲۶ دادنامه تجدیدنظرخواسته را که متضمن اثبات وقفیت دو دانگ مشاع از شش دانگ و ابطال دو دانگ مشاع از شش دانگ سند مالکیت اقای ا. ع. از *می باشد. را عینا تایید نموده است.که مورد فرجامخواهی فرجامخواه قرار گرفته و در لایحه تقدیمی فرجامخواهی اشاره به نظریه کارشناسی مبنی بر اینکه پلاک دو *می باشد. و توسط افراد متعددی تقاضای ثبت شده ودر بین افراد اسمی از واقف و متولی و وراث متولی مشاهده نمی گردد. و در لیست اسامی مالکین در سازمان *به اداره تعاون و امور روستاها نام واقف یا متولی یافت نشده است.همچنین در اسامی زارعین مشمول قانون اصلاحات ارضی و هنگام صدور سند در سازمان *اعتراضی از ناحیه اوقاف یا واقف بعمل نیامده و مالکیتی برای واقف در هیچ مرجع رسمی و قانونی تعریف و تایید نگردیده و پس از تبادل لوایح در پاسخ فرجامخوانده طی لایحه ای اشاره به قبض و اقباض موقوفه و عمل به وقف گردیده که مسبوق به صد و پنجاه سال گذشته بوده و تمکین عده ای اهالی از ادله اثبات وقفیت می باشد. و پرونده حکایت دیگری ندارد. حسب الارجاع به این شعبه واصل گردیده است هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل و پس از قرایت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق و محتویات پرونده و انجام مشاوره به شرح زیر مبادرت به صدور رای می نماید. رای شعبه نظر به اینکه ایراد و اعتراض موجهی که موجبات خدشه و تزلزل در دادنامه فرجامخواسته را بعمل اورد ارایه و ابراز نگردیده و دادنامه فرجامخواسته وفق موازین قانون اصدار یافته لذا مستندا به مواد ۳۷۰ و ۳۹۶ قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن رد فرجامخواهی بعمل امده دادنامه فرجامخواسته ابرام می گردد. پرونده به دادگاه صادرکننده رای اعاده گردد. شعبه * رییس: ح. غ. عضو معاون: و. ب. فهرست دادگاه بدوی نقد رای