پرسش
آیا دادستان و یا دادگاه بخش حق ورود مستقیم و انجام اقدامات لازم در خصوص جرایمی که اعلام گزارش طرح شکایت راجع به آن ها در حوزه وظایف ذاتی برخی از ادارات و نهادهای دولتی است دارد یا رسیدگی به این جرایم منوط به شکایت و گزارش مراجع مذکور است؟ (مثال: تخلفات بهداشتی و یا تغییر کاربری اراضی زراعی که به ترتیب در حوزه وظایف ذاتی اداره بهداشت و سازمان جهاد کشاورزی استان است.)
نظر و پاسخ
ورود مشروط و مقید دادستان در تعقیب جرایم محتاج نص است؛ بناء علیه در غیر جرایم قابل گذشت صرف اعلام دادستان کافی به مقصود و انجام تکلیف تعقیب می باشد.
در صورتی که طبق قراین و شواهد موجود، دادستان علم به ارتکاب جرم در موارد مذکور پیدا کند و یا احتمال ارتکاب جرم مذکور در حد توجه اتهام وجود داشته باشد، از وظایف ذاتی دادستان به عنوان مدعی العموم رسیدگی به این امور و پیگیری آن هاست و اختیارات قانونی دوایر دولتی مورد اشاره تخصیصی بر اختیارات دادستان در حوزه تحقیقات و کشف جرم نمی باشد و دادستان نمی تواند صرفا به دلیل عدم گزارش مراجع دولتی مربوطه از پیگیری قضایی آن موارد خودداری کند. بدیهی است با توجه به تخصصی بودن این موضوعات و ضرورت صدور نظر کارشناسی از سوی دوایر ذی ربط، دادستان پس از ورود به موضوع، مکلف است بدوا نسبت به استعلام نظریه کارشناسی از آن مراجع اقدام و در صورت تایید مراتب، نسبت به ادامه رسیدگی قضایی دستورات لازم را صادر نماید. لازم به ذکر است که عدم پاسخگویی دوایر دولتی مربوط به استعلامات دادستان، تخلف از وظایف قانونی محسوب می شود و دادستان می تواند از نظر سایر کارشناسان واجد صلاحیت استفاده نماید. ضمنا در کلیه موارد فوق، دادگاه بخش در حوزه قضایی خود جانشین دادستان است.
با توجه به وجود قوانین خاص و تخصصی بودن موضوعات محول شده به برخی دوایر دولتی و ضرورت صدور نظریه کارشناسی از سوی آن دوایر در خصوص موارد تخلفات گزارش شده، برای تنقیح موضوع، موارد فاقد گزارش از سوی ادارات دولتی مربوطه، از مصادیق جرم مشهود نخواهند بود و دادستان به صرف احتمال ارتکاب جرم در آن زمینه ها حق ورود مستقیم ندارد و اگر دادستان احتمال دهد که آن ادارات در برخی موارد در انجام وظایف محوله کوتاهی کرده اند و گزارش وقوع جرم را به دادستانی ارسال ننموده اند دادستان صرفا می تواند مراتب را به سازمان بازرسی و یا ادارات کل استان گزارش دهد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷