پرسش
شخصی به اتهام ارتکاب جرمی محکوم می گردد که ادله اثبات جرم، شهادت دو شاهد مرد بوده است که این حکم قطعی می گردد. پس از قطعیت رای و پیش از اجرای مجازات، یکی از شهود از شهادت خود رجوع می نماید. حال در این فرض، محکوم علیه پرونده اخیر از این شاهد تحت عنوان افترا شکایت می نماید. آیا در این فرض بزه افترا از سوی شاهد رخ داده است؟
نظر و پاسخ
عدول از شهادت الزاما به معنای کذب بودن آن نمی باشد.
بنابراین همانگونه که در نظریه اکثریت آمده، شاهد در واقع در مقام انتساب بزه به متهم به صورت مستقیم نمی باشد. نتیجتا بزه افترا منتفی است. مع الوصف با احراز شرایط با عنوان شهادت کذب قابلیت رسیدگی دارد.
با توجه به اینکه در فرض سوال، شاهد امری را به محکوم علیه نسبت داده است و طبق تشریفات قانونی، توانسته صحت آن را اثبات نماید (به عبارت بهتر ادعای شهود در محکمه و از طریق قانون اثبات گردیده است) لذا یکی از ارکان بزه افترا که همان ناتوانی شخص در اثبات صحت ادعا است، مفقود می باشد و رفتار ارتکابی از سوی شاهد نمی تواند تحت عنوان افترا قابلیت تعقیب داشته باشد هر چند که به هر علتی از شهادت خود رجوع کرده باشد. مضافا اینکه شاهد به موجب قانون بزه ارتکابی از سوی متهم را اثبات نموده و متعاقبا مطابق قانون، حق رجوع از شهادت را داشته و شهادت خود را پس گرفته است. بنابراین نمی توان شخصی را که در پرتو و سایه قانون و مقررات قانونی حرکت می کند به دلیل ارتکاب چنین رفتاری مجرم قلمداد نمود.
با توجه به رجوع شاهد از شهادت خود قاضی اجرای احکام کیفری می بایست مراتب را به دادستان اعلام نماید و دادستان نیز تقاضای اعاده دادرسی نماید که در این حالت برای محکوم علیه تجویز اعاده دادرسی صادر و شخص تبریه می گردد؛ لذا النهایه شاهدی که در دادگاه علیه متهم شهادت داده است، نتوانسته صحت ادعای خود را از طریق قانونی اثبات نماید. بنابراین صرف نظر از اینکه شاهد به چه دلیلی از شهادت خود رجوع نموده است، این رفتار مقدمات ارتکاب بزه افترا را فراهم می نماید و در صورت تجمیع سایر شرایط می توان شاهد را تحت عنوان افترا تحت تعقیب کیفری قرار داد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۰