لاولکس پرسش
با توجه به آن که آقای ج بیست سال در مغازه مشغول کسب و کار بوده و با فرض آن که نامبرده با اشتغالش در آن مغازه باعث رونق محل کار گشته آیا دادگاه حکم به پرداخت حق کسب و پیشه خواهد داد؟
نظر و پاسخ
نظر هیئت عالی
با فرض این که اشتغال متصرف در محل کسب و پیشه براساس مشروع و قانونی استوار باشد چون در فرض سوال بیست سال از اشتغال وی در محل مذکور می گذرد، موضوع با عنایت به ماده ۱۱ قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال ۱۳۷۶ از مقررات قانون اخیر الذکر مستثنی بوده و باید با مقررات قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶ منطبق گردد. بنابراین، هرگاه شخص با اذن صریح یا ضمنی دیگری به هر صورت در مغازه ای به کسب مشغول بوده است با توجه به این که در ماده یک قانون سال ۱۳۵۶ صراحتا قید گردیده است که (... در صورتی که تصرف متصرف بر حسب تراضی با موجر یا نماینده قانونی او به عنوان اجاره یا صلح منافع و یا هر عنوان دیگری، به منظور اجاره باشد... مشمول مقررات این قانون است). و بر دادگاه ثابت شود که اشتغال در مغازه مزبور عنوان اجاره را داشته است حق کسب و پیشه در هنگام تخلیه به مستأجر تعلق خواهد گرفت و در غیر این صورت پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت به غیرمستأجر قابل تسری نیست.
نظر اتفاقی
با توجه به قوانین روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۵۶ و ۱۳۷۶ که اصولا مفاد آن حاکی از اجاره دادن اماکن مسکونی و تجاری است، مطالبه حق کسب و پیشه فرع بر احراز رابطه استیجاری بین مالک و مستأجر است و در مانحن فیه چنین رابطه ای احراز نمی شود. بنابراین، دادگاه حکم به رد دعوا فوق الذکر صادر خواهد نمود.