پرسش
دادگاه تجدیدنظر استان در مقام حل اختلاف در صلاحیت محل رسیدگی فیمابین محاکم حقوقی واقع در دو حوزه قضایی داخل استان اتخاذ تصمیم و حل اختلاف نموده است. در صورت احراز تحقق اشتباه مبنی بر اینکه دعوی مربوط به مال غیر منقول بوده و خارج از شمول اصل مذکور در ماده ۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی و موضوع ماده ۵۹ آن باشد؛ آیا می تواند نسبت به عدول از تصمیم سابق و اتخاذ تصمیم عکس آن در تعیین مقام صالح که دادگاه محل وقوع
مال غیر منقول بوده، اقدام نماید؟
نظر و پاسخ
پس از صدور رای نهایی، قاعده فراغ دادرس حاکم است؛ گرچه در مقام تعیین صلاحیت و حل اختلاف مربوط به آن باشد، بنابراین رای صادر شده وفق ماده ۲۷ ق.آ.د.م لازم الاتباع بوده و قابلیت عدول از سوی مرجع صادرکننده رای را ندارد.
تصمیم دادگاه تجدیدنظر در تشخیص صلاحیت محاکمی که اختلاف در صلاحیت نموده اند بنا به صراحت ماده ۹۲ آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی قطعی است و بعد از تشخیص صلاحیت با توجه به اینکه دادگاه صالح که اقدام به رسیدگی می نماید اقداماتی انجام می دهد با عدول در تصمیمات مرجع دیگر نیز دخالت می کند. از طرفی مقررات آیین دادرسی مدنی از قواعد آمره است و نمی توان بر خلاف نص صریح اقدام نمود لذا قابل عدول
نیست.
با توجه به اینکه تصمیم دادگاه تجدیدنظر در حل اختلاف، حکم یا قرار به معنای اصلاحی نمیباشد و مانع عدول از تصمیم، اعتبار امر مختومه و قاعده فراغ دادرسی می باشد. لذا توجها به عدم شمول موارد مذکور بر تصمیم به حل اختلاف، امکان عدول است و منظور قانونگذار از ذکر قطعیت، تعیین تکلیف برای مراجع بدوی اختلاف کننده است. بخصوص در مواردی که مثلا ملک در حوزه دیگر است و اشتباها مرجع دیگری صالح تشخیص داده شده، عدول امکان پذیر
است.
تصمیم دادگاه تجدیدنظر در تشخیص صلاحیت محاکمی که اختلاف در صلاحیت نموده اند بنا به صراحت ماده ۹۲ آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی قطعی است و بعد از تشخیص صلاحیت با توجه به اینکه دادگاه صالح که اقدام به رسیدگی می نماید اقداماتی انجام می دهد با عدول در تصمیمات مرجع دیگر نیز دخالت می کند. از طرفی مقررات آیین دادرسی مدنی از قواعد آمره است و نمی توان بر خلاف نص صریح اقدام نمود؛ لذا قابل عدول
نیست.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۸