پرسش
در صورتی که فردی از باب ارتکاب جرمی به یک سال حبس تعزیری به عنوان مجازات اصلی و یک سال اقامت اجباری در محل معین از باب مجازات تکمیلی محکوم شده باشد و سیزده ماه در زندان تحمل کیفر نموده باشد آیا مدت یک ماه مازاد حبس که تحمل نموده برای مدت زمان تحمل اقامت اجباری در محل معین محاسبه می گردد؟ در صورت عدم محاسبه آیا موضوع مشمول مواد ۲۵۵ الی ۲۵۹ ق.آ.د.ک می باشد و در صورت تقصیر قاضی نحوه وصول خسارت و اثبات آن چگونه است؟
نظر و پاسخ
به نظر اکثریت اعضاء هیات عالی چون محکوم دارای محکومیت دیگری مبنی بر اقامت اجباری در محل معین دارد و یک ماه در حبس به اجبار مانده علاوه بر تقاضای جبران خسارت موضوع مواد ۲۵۵ و ۲۵۷ قانون آیین دادرسی کیفری جهت احتساب و کسر مدت بازداشت از مدت اقامت اجباری و تدارک آن، منعی وجود ندارد.
ماده ۲۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ صراحت دارد و اصل را به عدم محاسبه گذاشته است و فقط به حبس و شلاق و جزای نقدی اشاره نموده است. حبس و تبعید سنخیت و ذات یکسانی ندارند لذا حبس در مجازات تکمیلی تبعید، قابل احتساب نمی باشد و محکوم نمی تواند در اثر اشتباه قاضی صادرکننده رای مستقیم از کمیسیون های جبران خسارات مطالبه خسارت نماید زیرا مواد ۲۵۵ الی ۲۵۹ قانون فوق الذکر ناظر به برایت و قرار منع تعقیب است نه حکم محکومیت، بنابراین راه حل این است که محکوم در دادگاه عالی انتظامی قضات بدوا تقصیر قاضی صادرکننده رای را به اثبات برساند و به موجب آن در دادگاه صالح از باب مسیولیت مدنی اقامه دعوای مطالبه خسارت نماید.
با توجه به اصل تفسیر قوانین جزایی تفسیر به نفع متهم و قیاس اولویت و به جهت این که وقتی قانون گذار در مجازات اصلی اجازه احتساب داده است. در مجازات تکمیلی نیز باید ایام بازداشت قبلی محاسبه شود وقتی خود تبعید بعد از تخلف قابل تبدیل به حبس است چرا قابل محاسبه نباشد؟ در مواردی که در قانون خلاء وجود داشته و یا قانون ساکت بوده و ابهام داشته باشد قاضی حق تفسیر قانون به نفع متهم را دارد و حبس را در تبعید محاسبه نماید. چنانچه قایل به عدم محاسبه باشیم متهم نمی تواند از کمیسیون جبران خسارات (موضوع ماده ۲۵۵ الی ۲۵۹ قانون فوق الذکر) خسارات خود را مطالبه نماید زیرا جبران خسارات در این کمیسیون ناظر به قرار منع تعقیب یا حکم برایت می باشد نه حکم محکومیت.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۹