پرسش
الف به پرداخت دیات در حق ب محکومیت قطعی یافته است و در آخرین روزهای اسفند نسبت به
پرداخت کل دیات اقدام نموده اما عامدا قبض پرداخت را اوایل خردادماه سال بعد (و متعاقب جلب) تحویل اجرا نموده است این در حالی است که با ارایه فیش (نسخه صاحب حساب) امکان مکاتبه با امور مالی جهت پرداخت وجه (از حساب سپرده) به محکوم له هست و محکوم علیه قبل از اتمام سال این امکان را فراهم ننموده است حال محکوم له دیات خود را به نرخ سال جدید مطالبه دارد ایا امکان وصول مابه التفاوت دیات هست یا خیر؟
نظر و پاسخ
از واژه پرداخت دیه به طور متعارف، این استفاده می شود که دیه به نحوی در اختیار مصدوم قرار گیرد که از آن منتفع گردد. در فرض پرسش چون رفتار عمدی محکوم علیه به گونه ای نبوده که ذی نفع از آن بهره مند گردد، پرداخت به معنای عرفی ناظر بر فرض، محقق نشده است. نتیجتا بر صحت نظریه اقلیت اعلام عقیده می شود.
وفق ماده ۴۹۰ قانون مجازات اسلامی فصل دیات، معیار قیمت زمان پرداخت (یوم الادا) است و چون محکوم علیه قبل از سال جدید دیات را به حساب سپرده دادگستری تودیع نموده بری الذمه شده است ولو اینکه قبض واریز تحویل اجرا نشده باشد.
با توجه به اینکه واحد اجرا شناسه واریز را در اختیار محکوم علیه قرار میدهد و وی بدون دریافت شناسه واریز امکان پرداخت ندارد این نیز به منزله اطلاع اجرا از پرداخت است.
پرداخت دیات و تحویل قبض به اجرا بایستی به نحوی باشد که امکان پرداخت به محکوم له فراهم گردد در فرض سوال قبض تحویل نشده است و اجرا از واریز وجه یا عدم واریز به هیچ طریقی جز اعلام و ارایه قبض از سوی محکوم علیه مطلع نمیگردد و صرف ارایه شناسه واریز توسط اجرا هم به منزله اطلاع نیست چرا که محکوم علیه ممکن است علیرغم اخذ شناسه هیچ گاه نسبت به پرداخت اقدام نکند.
در فرض سوال محکوم علیه عامدا از تحویل قبض خودداری نمود است و علت موجهه ای که عدم ارایه قبض را توجیه نماید ارایه نکرده است. هرچند این گروه در فرض دیگر سوال (سهو در تحویل با تاخیر قبض) نیز قایل به پرداخت به نرخ روز هستند.
وفق ماده ۹۹ آیین نامه نحوه اجرای احکام حدود و قصاص و دیات، شرط برایت ذمه محکوم علیه تحویل رسید پرداخت به اجرای احکام است.
رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۱