پرسش
در صورتی که احد از متعاملین در معامله بیع، دادخواستی به خواسته تنفیذ بیع به دادگاه ارایه کند،آیا دادگاه مکلف به احراز صحت بیع است یا احراز صحت و اصالت سند بیع کافی خواهد بود؟
نظر و پاسخ
نشست قضایی (۱) مدنی: در مورد املاک ثبت شده در دفتر املاک، تنفیذ بیع و یا اعلام صحت معامله به لحاظ داشتن جنبه اعلامی، اثر وضعی ندارد و اقتضادارد خواهان دعوای الزام به وفای به عهد و تنظیم سند رسمی طرح و اقامه نماید که در این صورت دادگاه با ورود در ماهیت دعوا در صورت احراز معامله و صحت آن رای مقتضی صادر خواهد نمود. به نظر می رسد خواسته تنفیذ بیع و صحت معامله و اصالت آن در مواردی که قانونگذار چنین دعوایی را پیش بینی نموده باشد، من جمله تبصره ذیل ماده ۶ قانون اراضی شهری و تبصره ذیل ماده ۷ قانون زمین شهری و قانون نحوه صدور اسناد مالکیت املاکی که اسناد ثبتی آن ها در اثر جنگ یا حوادث غیرمترقبه مانند زلزله، سیل و آتش سوزی از بین رفته اند، محمل قانونی داشته و امکان پذیر است و در سایر موارد با توجه به ماده ۲۲ قانون ثبت و مواد ۴۷ و ۴۸ همان قانون طرح دعوای الزام به تنظیم سند ضروری است و تایید صحت معامله قابل پذیرش نمی باشد.
در این خصوص مندرجات متون خواسته باید مدنظر قرار گیرد در صورتی که خواسته خواهان احراز صحت بیع توسط دادگاه و تنفیذ مفاد و ماهیت آن باشد دادگاه باید دقیقا شرایط عمومی متعاهدین برای انعقاد عقد (ماده ۱۹۰ قانون مدنی) و سایر شرایط اختصاصی عقد را بررسی و در صورت احراز صحت آن، رای بر تنفیذ بیع صادر نماید ولی در صورتی که خواسته خواهان صرفا احراز صحت و اصالت سند بیع باشد دادگاه صرفا رسیدگی شکلی کرده و صحت سند تنظیمی را بررسی و در صورت احراز صحت امضاها و انتساب آن به صاحبان آن صحت و اصالت سند بیع را تنفیذ خواهد کرد.
در هر صورت دادگاه مکلف است صحت بیع را احراز نماید و این مستلزم توجه کامل به شرایط حین العقد طرفین و شرایط عمومی و اختصاصی حاکم بر عقد خواهد بود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۲