لاولکس پرسش
در بسیاری از مبایعه نامه ها شرط می شود که مابقی ثمن در زمان تنظیم سند یا همزمان با تحویل مبیع پرداخت شود؛ چنانچه خریدار دعوای تنظیم سند و یا تحویل مبیع مطرح نماید در فرضی که خوانده دفاع نماید تنظیم سند یا تحویل مبیع در مقابل مابقی ثمن معامله می باشد و از دادگاه درخواست می کند که خواهان را نیز به پرداخت ثمن در مقابل تنظیم سند و تحویل مبیع محکوم نماید، تکلیف دادگاه چیست؟ آیا با این استدلال که مطالبه ثمن، مستلزم طرح دعوای جداگانه است بدون توجه به ثمن معامله، دادگاه حکم به تنظیم سند و تحویل مبیع صادر می نماید؟ یا اینکه با همین دفاع خوانده، حکم به تنظیم سند رسمی و یا تحویل مبیع در مقابل تادیه مابقی ثمن معامله صادر می شود؟ آیا در فرض دوم، دادگاه از خواسته خارج نشده است؟
نظر و پاسخ
نظریه اکثریت قضات حوزه قضایی شهرستان شفت استان گیلان مورد تایید هیات عالی است؛ با این توضیح که رای اصراری شماره ۴۰۴۳ مورخ ۱۳۴۰/۱۱/۲۶ هیات عمومی شعب حقوقی دیوان عالی کشور موید این نظر است.
با توجه به توافق طرفین به تنظیم سند رسمی در دفترخانه و تحویل مبیع در مقابل پرداخت مابقی ثمن، دادگاه می تواند حکم به تنظیم سند رسمی یا تحویل مبیع در مقابل پرداخت مابقی ثمن صادر نماید و این موضوع خارج از خواسته و محکومیت بدون طرح دعوا نمی باشد.
با توجه به اینکه محکومیت و صدور اجراییه متعاقب آن تنها در صورت طرح دعوا امکان دارد و خوانده دعوا باید دعوای متقابل مبنی بر تادیه مابقی ثمن معامله مطرح نماید و صدور حکم بدون طرح دعوا مخالف مقررات قانونی می باشد و خوانده یا باید دعوای متقابل مطرح نماید یا مبادرت به تنظیم سند رسمی نماید و مابقی ثمن را با طرح دعوای جداگانه مطالبه نماید. بنابراین دادگاه نمی تواند حکم به تنظیم سند رسمی در مقابل تادیه مابقی ثمن صادر نماید.
رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۰