نشست قضایی درباره مسیولیت صدمات بیمار توسط پزشک در انجام امور حرفه ای خود

در پرونده ای که یک پزشک رزیدنت (Resident Physician) تحت نظارت پزشک معالج (Attending Physician) اقدام به عمل جراحی بیمار که منجر به ایراد صدمه بدنی شبه عمدی یا فوت وی گردیده است، نماید؛ چه کسی ضامن ارش یا دیه متعلقه می باشد؟

با تاکید بر این که نظریه کارشناسی در حوادث طریقت دارد و نه موضوعیت، نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری تهران موجه و مورد تایید است. به عنوان مقدمه باید گفت که نظر به این که انترن (interne)، رزیدنت (Resident) و فلو (Fellow) دانشجوهای دوره های مختلف پزشکی هستند همه اقدامات درمانی و طبی آن ها در همه مقاطع تحصیلی باید به اطلاع اتند (Attend) برسد و سال تحصیلی آن ها بر انجام وظایف مربوطه تاثیری ندارد و همگی باید با هماهنگی استاد (Attend) باشد. در فرض سوال مطروحه به نظر می رسد با توجه به این که رزیدنت به عنوان دانشجوی دوره تخصص می باشد و همه اقداماتی را که انجام می دهد باید با نظارت و اطلاع استاد خود (Attend) باشد؛ بنابراین هنوز در رشته مربوطه تخصص نگرفته است و اگرچه پزشک (عمومی) است اما نمی تواند به عنوان مثال جراحی قلب را به صورت مستقل انجام دهد و به عنوان دستیار مشمول عبارت تمثیلی مانند آن در ماده ۴۹۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ می باشد. بنابراین رزیدنتی که تحت نظارت پزشک معالج می باشد هرچند به عنوان مباشر در واقعه نقش داشته است اما با توجه به قاعده اقوی بودن سبب از مباشر در فرض مطروحه مستندا به مواد ۳۳۲ قانون مدنی و مواد ۴۹۵ و ۴۹۶ قانون مجازات اسلامی، ضامن دیه یا ارش متعلقه نیست و ضمان به عهده پزشک (Attend) می باشد. باید متذکر شد پاسخ فوق فقط در راستای فرض سوال بوده و در هر پرونده و با توجه به شرایط و اوضاع و احوال موجود در آن باید تصمیم گرفت. با توجه به قاعده کلی مسیولیت مباشر در وقوع صدمه مگر در موارد استثنایی که مباشر در حکم یک وسیله بوده باشد مانند: کودک، حیوان...؛ لذا در موضوع سوال نیز به نظر می رسد پزشک دستیار (رزیدنت) مسیول صدمات بدنی ناشی از اقدامات درمانی صورت گرفته از ناحیه خود باشد و در این جا باید بین پزشک دستیار که دوره پزشک عمومی خود را سپری نموده و مجاز به انجام اقدامات درمانی در محدوده رشته و تخصصی خود را در مراکز آموزشی، بیمارستانی می باشد (هر چند تحت نظارت پزشک Attend و انترن) تفاوت قایل شد، چراکه مسیول دانستن Attend در قبال اقدامات انترن صحیح، لکن مسیولیت وی در قبال صدمات ناشی از اقدامات درمانی و یا اعمال جراحی رزیدنت صحیح به نظر نمی رسد. چه آن که در عمل نیز کلیه مراکز درمانی و آموزشی توسط رزیدنت های رشته های مختلف اداره و پزشکان Attend نیز اساسا نه تنها بیمار را ویزیت نمی کنند بلکه به دلیل مشغله کاری در مراکز درمانی خصوصی و مطب اصولا کلیه امور را به رزیدنت ها محول می نمایند. لذا کلیه مراحل درمانی بیمار با دستور مستقیم دستیار انجام و به ندرت پزشک ناظر Attend در موردی دخالت می نماید، مگر موارد بسیار خاص. در نتیجه مسیول دانستن پزشک Attend در قبال اقدامات درمانی پزشک دستیار ناعادلانه بوده و با قاعده اصل بر مسیولیت مباشر است، منطبق نمی باشد. با توجه به این که مسیولیت جزایی ناشی از عمل دیگری استثناء و نیازمند نص قانونی می باشد و نظر به این که ماده ۴۹۶ قانون مجازات اسلامی منصرف از رابطه پزشک Attend و دستیار می باشد؛ در نتیجه با فقدان نص قانونی بار کردن مسیولیت اقدامات پزشک دستیار بر پزشک Attend خلاف مقررات به نظر می رسد. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷