پرسش
(الف) حدود ده سال پیش یک قطعه زمین را به مبلغ معین به فرزند خود (ب) می فروشد و (ب) در زمین احداث ساختمان می کند. (الف) با گذشت ده سال مدعی است ثمنی به وی پرداخت نشده و عقد مجانی بوده و خوانده نیز عدم پرداخت ثمن و مجانی بودن عقد را قبول دارد. اینک (الف) تقاضای بطلان عقد بیع به لحاظ عدم وجود ثمن را مطرح کرده است به عنوان قاضی رسیدگی کننده به پرونده چه تصمیمی اتخاذ خواهید نمود؟
نظر و پاسخ
نشست قضایی (۱) مدنی: نظر اکثریت صایب است زیرا با واگذاری ملک به فرزند مالک و دادن حق برای هرگونه استیفا و تمتع، انتقال گیرنده مجاز به احداث بنا گردیده و با این ترتیب برای انتقال گیرنده حق ایجاد شده است که به لحاظ وجود حق مکتسب و تغییر در وضعیت ملک این رابطه قابل انحلال نمی باشد. با این ترتیب نظریه اعلام شده تایید می شود.
به نظر می رسد که دعوی (الف) محکوم به بطلان است. زیرا هر چند وجود ثمن از ارکان ذات و جوهر بیع است و هرگاه طرفین بخواهند بیع را بی عوض یا در برابر ثمن صوری منعقد کنند بیع باطل است لکن از آنجایی که عقد تابع اراده واقعی طرفین است نه آنچه به زبان آورده یا نوشته می شود و در مانحن فیه خواسته واقعی طرفین عقد بیع نبوده بلکه (الف) قصد داشته این زمین را به فرزندش (ب ) ببخشد و بیهوده بر این تملیک مجانی زمین، نام بیع گذارده اند، پس آنچه واقع شده هبه بوده و به همین جهت بر رابطه حقوقی آنان مقررات هبه حکومت می کند.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۲