پرسش
پسری ۱۴ ساله مرتکب بزه ایراد جنایت عمدی با سلاح سرد گردیده؛ پدر متهم در دادگاه حاضر و با ارایه مدارک پزشکی مدعی می شود فرزندش چندی قبل دچار سانحه شده و از ناحیه سر مصدوم و ضمن از دست دادن قدرت تکلم حافظه خود را نیز از دست داده است؛
الف) آیا در صورت ادعای پدر متهم قاضی می تواند مستفاد از تبصره ۲ ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری، دادرسی را به طور موقت و تا زمان بازگشت تکلم و حافظه متهم متوقف نماید؟
ب) در صورتی که قاضی رسیدگی کننده قایل به توقف دادرسی نباشد، آیا مکلف است قرار رد درخواست صادر نماید؟
نظر و پاسخ
موضوع سوال در باب فرآیند رسیدگی یا حتی در اقدام به تصمیمات تامینی و تربیتی است نه از حیث مسیول و ضامن بودن؛ به نظر می رسد در هیاتی که با ادله دیگر بتوان بزه را ثابت کرد فقدان حافظه موثر در مقام نیست و موجب توقف دادرسی نمی گردد.
در تبصره ۲ ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری صرفا به جنون اشاره کرده است و علت آن این است که محاکمه مجنونی که عقل از کف داده و اهمیت و سرنوشت دادرسی را درک نمی کند و در برابر اتهامات وارد شده با بی تفاوتی لبخند می زند، شایسته خردمندان نیست. همچنین قانون گذار در ماده ۱۵۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲مجددا صرفا به جنون اشاره می کند و تبصره یک ماده مذکور در خصوص مجازات هایی که جنبه حق الناس دارد، مانند قصاص، دیه و همچنین ضرر و زیان ناشی از جرم حتی جنون را مانع از تعقیب و رسیدگی نمی داند و از بین رفتن حافظه صرفا مربوط به اثبات جرم به وسیله اقرار متهم می باشد که در صورت مفقود بودن این ادله قاضی با ادله دیگر می تواند نظر قضایی خویش را اعلام نماید و برای متهمی که قدرت تکلم خود را از دست داده است و مترجم انتخاب و تعین نماید و در خصوص سوال ب با توجه به عدم تصریح قانون گذار قاضی مکلف به صدور قرار رد درخواست نمی باشد و می تواند در دادنامه در خصوص عدم پذیرش درخواست اظهار عقیده نماید.
از بین رفتن حافظه متهم حتی دفاع را از نامبرده ساقط می کند؛ چون چیزی در خاطرش نمی آید که بخواهد دفاع کند. با وحدت ملاک از تبصره ۲ ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری جهت حفظ حقوق متهم باید تا زمان افاقه وی تعقیب و دادرسی متوقف شود و در خصوص می تواند در دادنامه علت عدم پذیرش درخواست را بیان نماید.
رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۱