نشست قضایی درباره وصول چک در صورت فوت صادرکننده آن

دارنده حساب (صادرکننده چک) حدود هجده سال قبل فوت نموده و خواهان به طرفیت وراث طرح دعوی کرده است. نظر به اینکه چک مذکور فاقد امضاء است و منقش به اثر انگشت و مهر متوفی می باشد (با فرض اصالت مهر و اثر انگشت) آیا با وصف عدم امضاء، صدور چک محقق شده و سند تجاری محسوب می شود و خواهان می تواند از مزایای سند تجاری بهره مند گردد؟ اگر بگوییم که سند تجاری نیست آیا دارنده با توجه به اینکه چک در وجه حامل صادر شده می تواند به عنوان سند عادی وجه آن را مطالبه کند؟

اولا مطابق ماده ۳۱۱ قانون تجارت، صدور چک با امضاء صاحب حساب محقق می شود والا به عنوان سند تجاری قابل پذیرش نیست. ثانیا چک مذکور به عنوان سند عادی تلقی و دارنده می تواند به طرفیت قایم مقام قانونی (وراث صاحب حساب) اقامه دعوی نماید. در مورد قسمت اول سوال همگی همکاران به اتفاق اعتقاد دارند، با در نظر گرفتن مواد ۲۲۳، ۳۰۸ و ۳۱۱ قانون تجارت، راجع به سفته و برات، مهر پذیرفته شده ولی در چک به نظر می رسد که از سوی قانونگذار عالما و عامدا اشاره ای به مهر نشده و در هر سه مورد اثر انگشت را اعتبار قانونی نداده است. رویه بانک هرچه که باشد نمی تواند قانون را تغییر دهد. مبنای قانون تجارت، سرعت، دقت و امنیت است. اگر به غیر از امضاء باشد با این مبانی سازگاری نخواهد داشت پس سند تجاری محسوب نمی شود. اکثریت همکاران معتقدند سند عادی محسوب می شود، ولی طبیعی است که خوانده حق دارد هر دلیلی خلاف ادعای خواهان دارد، ارایه نماید. این برگه در ید خواهان صرفا می تواند اماره ای باشد که در کنار سایر دلایلی که خواهان ارایه خواهد کرد ادعای وی را اثبات نماید و سند عادی مثبت حق به حساب نمی آید. باید قرارداد منشاء بررسی و ثابت شود که با خود متوفی معامله داشته است. با توجه به اینکه در موضوع سوال از فوت صادر کننده چندین سال گذشته و قبلا اقدامی ننموده است، نمی شود به صرف ارایه همین برگه رای بر محکومیت خوانده داد. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۸