پرسش
با عنایت به مواد ۲۸۵ قانون آیین دادرسی کیفری در معیت دادگاه اطفال و نوجوانان و در محل آن، شعبه ای از دادسرای عمومی و انقلاب با عنوان دادسرای ویژه نوجوانان به سرپرستی یکی از معاونان دادستان و با حضور یک یا چند بازپرس تشکیل می شود... و ماده ۴۰۹ قانون اخیر الذکر قضات دادگاه و دادسرای اطفال و نوجوانان را رییس قوه قضاییه از بین قضاتی که حداقل پنج سال سابقه خدمت قضایی دارند و شایستگی آنان را برای این امر با رعایت سن و جهات دیگر از قبیل تاهل، گذراندن دوره آموزشی و ترجیحا داشتن فرزند، محرز بداند انتخاب می نماید حال اولا بیان نمایید توجها با توجه به مواد معنون و با توجه به آمره بودن مواد مذکور آیا دادیاران و نیز بازپرسان با کمتر از ۵ سال سابقه قضایی صلاحیت و شایستگی رسیدگی به پرونده های ۱۵ الی ۱۸ سال را دارا می باشند؟ ثانیا با توجه به مطرود ماندن مواد مذکور در رسیدگی های قضایی و رویه فعلی علیرغم گذشت ۸ سال از تصویب قانون فوق الذکر آیا نباید شعبی خاص با احراز صلاحیت در دادسراها تعیین تا به پرونده های مذکور رسیدگی کنند؟ ثالثا تکلیف دادگاه ها در مواجهه با پرونده هایی که با کیفرخواست شعب دادیاری به دادگاه ارسال شده چه می باشد آیا قرار صادره قطعی، قابل اعتراض از سوی طرفین پرونده به این جهت را دارا می باشد؟ رابعا در صورتی دادسرای شهرستان یا بخش بازپرسی با شرایط مقرر در موارد مذکور حضور نداشته باشد تکلیف چیست؟
نظر و پاسخ
همانگونه که در نظر اکثریت آمده است با تشکیل دادگاه اطفال و نوجوانان دادسراها و دادگاه های کیفری صلاحیت رسیدگی به جرایم، اشخاص ۱۵ تا ۱۸ سال را دارا می باشند. و فقدان شرایط مقرر در ماده ۴۰۹ قانون آیین دادرسی کیفری، مانع رسیدگی نخواهد بود.
در خصوص بخش اول سوال معنون با عنایت به اینکه اولا مطابق وحدت ملاک تبصره ماده ۲۹۸ از قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ که بیان نموده در هر حوزه قضایی شهرستان یک یا چند شعبه دادگاه اطفال و نوجوان بر حس نیاز تشکیل می شود تا زمانی که دادگاه اطفال و نوجوانان در محل تشکیل نشده است به کلیه جرایم اطفال و نوجوانان به جز جرایم مشمول ماده ۳۱۵ این قانون در شعبه کیفری دو یا دادگاهی که وظایف آن را انجام می دهد رسیدگی می کندو قاعده کلی رسیدگی تمام جرایم در دادسرا با توجه عدم تشکیل شعبه ای از دادسرای عمومی و انقلاب با عنوان دادسرای ویژه نوجوانان بتوان گفت دادسراهای موجود در کشور صلاحیت رسیدگی را دارا می باشند موید این نظر در خصوص قضات اجرای احکام کیفری می باشد که می بایست سه سال سابقه قضایی داشته باشند اما در عمل رویه عملی این را رعایت نمی کنند بر اساس این نظر پاسخ سوالات بخش سوم و چهارم مشخص می باشد به عبارتی با این دیدگاه تصمیماتی که دادیاران و نیز بازپرسان با کمتر از ۵ سال سابقه قضایی دارند درست بوده و طرفین و دادگاه نمی تواند به آن معترض باشند.
در خصوص بخش اول سوال معنون با عنایت به اینکه قواعد آیین دادرسی کیفری از قوانین آمره محسوب می شود و این گونه مقررات و اعمال مطابق بند پ قوانین مربوط به شیوه دادرسی ماده ۱۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ جزء قوانین شکلی بوده و می بایست فورا اجرا شوند و هر گونه عمل خلاف آن فاقد اثر قانونی می باشد در نتیجه دادیاران و نیز بازپرسان با کمتر از ۵ سال سابقه قضایی صلاحیت و شایستگی رسیدگی به پرونده های ۱۵ الی ۱۸ سال را دارا نمی باشند و در خصوص بخش سوم سوال معنون نیز بایست گفت دادگاه ها در مواجهه با پرونده هایی که با کیفرخواست از شعب دادیاری یا بازپرسی که قضات آن با کمتر از ۵ سال سابقه قضایی داشته و به دادگاه ارسال نموده اند دادگاه می بایست مطابق ماده ۳۴۱ از قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ پرونده را برای دادسرا محل کیفرخواست صادره ارسال نماید به عبارت دیگر دادگاه نمی تواند اقدام به صدور قرار عدم صلاحیت نماید زیرا دادسرایی که کیفرخواست صادر نموده دادسرای در مورد تبع ایشان بوده است لذا چاره جز ارسال پرونده به دادسرا به جهت ناقص بودن تحقیقات نداریم (بخش دوم ماده ۳۴۱ قانون اخیرالذکر) و در خصوص بخش آخر سوال معنون بایست بیان نمود مطابق ماده ۲۹۹ از قانون آیین دادرسی کیفری دادگاه عمومی بخش به تمامی جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی خواهد نمود به عبارت دیگر در این حوزه قضایی بخش دادسرایی تشکیل نشده تا بتوان در خصوص سابقه قضایی دادیاران و بازپرسان نسبت به پرونده هایی که اطفال و نوجوانان ۱۵ الی ۱۸ سال مرتکب شده اند اظهار نظر نمود و به عنوان پیشنهاد در این گونه موارد می توان از دادستان به عوض دادیار و از دادرس دادگاه به عوض بازپرس برای تکمیل تحقیقات و ادامه رسیدگی استفاده نمود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۰