پرسش
شخصی متهم به قتل عمدی همسرش می باشد و به علت صدور قرار بازداشت موقت در زندان به سر می برد. خویشاوندان زوجه (متوفی) تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت کرده اند. اکنون با توجه به عدم صدور حکم قطعی بر محکومیت متهم به قتل یا تبریه وی از اتهام مذکور، آیا متهم (زوج) جزو وراث متوفی محسوب می شود؟
نظر و پاسخ
در سوال مطروحه شخصی به اتهام قتل همسرش تحت تعقیب می باشد حال سوال این است اگر خویشاوندان زوجه مقتوله یا خود قاتل درخواست صدور گواهی حصر وراثت کنند آیا قاتل هم جزو ورثه محسوب می شود؟
در ماده ۸۸۰ قانون مدنی در فصل مربوط به موانع ارث آمده است: اگر کسی مورث خود را بکشد از ارث او محروم می شود، اعم از این که قتل بالمباشره باشد یا با تسبیب، منفردا یا به شرکت دیگری . لیکن مادام که حکم قطعی مبنی بر محکومیت یا برایت وی صادر نشود جزو ورثه محسوب می شود و در گواهی حصر وراثت از وی نامبرده می شود. بدیهی است در صورت صدور حکم برایت مانند دیگر وراث سهم الارث داشته و مطابق گواهی صادره منتفع می گردد. در صورت صدور حکم قطعی بر محکومیت به قتل عمد، از دریافت سهم الارث ممنوع بوده و سهم وی بین دیگر وراث مطابق مقررات مربوط به ارث تقسیم می شود. اگر ورثه مقتول منحصر به قاتل باشد، در این مورد هم مادام که حکم قطعی بر برایت وی صادر نشود، از ارث سهم نمی برد و در صورت صدور حکم به محکومیت قاتل مال مانده به حکم ماده ۸۶۶ قانون مدنی امر ترکه متوفی راجع به حاکم است.
طبق ماده ۸۸۰ قانون مدنی، قتل عمدی بالمباشره یا به تسبیب از موانع ارث است و مستفاد از همین ماده این است که قتل خطایی و غیرعمدی و نیز معاونت در قتل عمدی از موانع ارث نیست و طبق ماده ۸۸۱ قانون مدنی قتل عمدی مورث به حکم قانون یا برای دفاع نیز از موانع ارث نیست. اساسا هر یک از وراث یا نماینده قانونی آن ها و یا سایر اشخاص ذی نفع از جمله متهم به قتل می توانند از دادگاه درخواست صدور گواهی حصر وراثت نمایند، ولی چنان چه وراث متهم به قتل منحصر به فرد باشد، تعیین تکلیف نسبت به ترکه، موکول به رای قطعی و لازم الاجرا بر محکومیت متهم یا برایت وی است و در صورت تعدد وراث نیز تکلیف سهم الارث قاتل تا صدور رای نهایی کیفری متوقف می گردد. لذا این موضوع باید در گواهی حصر وراثت تصریح شود. بنابراین، وقتی که یکی از وراث، متهم به قتل باشد، می توان تقاضای صدور گواهی حصر وراثت کرد و گواهی با قید این که فلانی متهم به قتل مورث است، صادر می شود لیکن تعیین تکلیف راجع به ترکه پس از صدور رای قطعی و لازم الاجرای کیفری است.
چون گواهی حصر وراثت مورد استفاده قرار می گیرد، وقتی کسی تقاضای صدور گواهی حصر وراثت می نماید و در بین ورثه یک نفر متهم به قتل عمد مورث است باید وقت احتیاطی تعیین شود تا نتیجه پرونده کیفری از دادگاه کیفری واصل شود. پس از وصول نتیجه، اگر رای بر محکومیت متهم به قتل عمدی صادر شده باشد، در این صورت اسم وی به عنوان وارث ذکر می شود، ولی در گواهی حصر وراثت قید می شود که فلان شخص به علت محکومیت به مجازات قتل عمدی از ارث محروم می باشد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۶