نشست قضایی درباره استحقاق زوجه به اجرت المثل

اگر زوج خواهان طلاق باشد، جهت پرداخت اجرت المثل دوران زوجیت به زوجه، مدعی و منکر در اثبات این شرط چه کسی محسوب می شود؟

ظاهر ماده ۳۳۶ قانون مدنی حاکی از آن است که اصل عدم تبرع است و زوجه لازم نیست قصد عدم تبرع خود را ثابت کند ولی در مورد امر زوج به اقدام فعلی از ناحیه زوجه، چنین اصلی وجود ندارد و زوجه باید ثابت کند که در اجرای امر شوهر مبادرت به انجام کارکرده است. عبارت: و برای دادگاه نیز ثابت شود اصولا در مقام نسخ اصل مندرج در ماده ۳۳۶ قانون مدنی نیست زیرا نسخ نیاز به تصریح دارد و تصریحی در این زمینه دیده نمی شود. بلکه آن چیزی که باید در دادگاه ثابت شود استحقاق زوجه مبنی بر اجرت المثل است و زمانی زوجه مستحق اجرت المثل می شود که ثابت کند به امر زوج مبادرت به انجام کار کرده است و زوج نتواند قصد تبرع زوجه را ثابت کند. در این زمینه به بیان فتوای چند تن از آیات عظام که موید نظر فوق است می پردازیم: الف - حضرت آیت ا... بهجت: اگر مرد از زن خواسته که کار کند و قصد تبرع زن ثابت نیست مرد اجرت زن را ضامن است. و اگر بدون درخواست مرد، زن کار کرده مرد ضامن اجرت او نیست هر چند بدون قصد تبرع کار کرده باشد و متعارف آن قسم دوم است. (مجموعه آراء فقهی قضایی در امور حقوقی، نکاح ۲، معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضاییه، ص ۱۳۴) ۲- حضرت آیت اله سیستانی: اگر زن ادعا کند که قصد تبرع نداشته، پذیرفته می شود (مجموعه آراء فقهی قضایی در امور حقوقی، نکاح ۲، معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضاییه، ص ۱۳۴) ۳- حضرت آیت ا... ناصر مکارم شیرازی: اگر تبرعی بودن واقعا مشروط به ادامه زندگی زناشویی بوده در این صورت حق مطالبه در فرض طلاق دارد (مجموعه آراء فقهی قضایی در امور حقوقی، نکاح ۲، معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضاییه، ص ۱۳۵) و ماده ۳۳۶ قانون مدنی چنین مقرر می دارد: هرگاه کسی برحسب امر دیگری اقدام به عملی کند که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص از روی عادت مهیای آن عمل باشد عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود مگر این که معلوم شود که قصد تبرع داشته است . بار اثبات برعهده زوجه است. لذا مدعی زوجه است و منکر زوج و بار اثبات برعهده مدعی است و مدعی می تواند مطالبه سوگند نماید. با توجه به حکومت اصل عدم تبرع و این که اثبات امر عدمی محال است در نتیجه مدعی تبرع باید قصد تبرع زوجه را اثبات کند. بنابراین، بار اثبات شرایط برعهده مدعی تبرع یعنی زوج است. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۳