لاولکس پرسش
آیا برای تحقق جرم ربا، مبلغ زاید بر پرداختی الزاما باید به صورت وجه نقد باشد یا اینکه دریافت سند تحصیل وجه توسط متهم مانند چک و سفته که وجوه آن بیش از مبلغ اولیه پرداختی باشد، موجب تحقق جرم می شود ؟
نظر و پاسخ
چنانچه محرز شود دریافت سند تحصیل وجه به منظور ربا بوده عمل انجام شده به عنوان شروع به ربا قبل از وصول قابل تعقیب و از این جهت قابل مجازات می باشد نتیجتا نظر اکثریت موافق با موازین قانونی است.
اخذ وسیله تحصیل وجه مانند چک و سفته در صورتی موجب تحقق ربا می گردد که اولا وجه مندرج در آن بیش از اصل وجه دریافتی توسط شاکی باشد، ثانیا چک و یا سفته الزاما باید وصول شود؛ چرا که ماده ۵۹۵ قانون تعزیرات سال ۱۳۷۵ ملاک و مبنای جزای نقدی را معادل مال مورد ربا قرار داده است؛ همچنین رد اضافه به صاحب مال را پیش بینی کرده است؛ که جزای نقدی و رد اضافه مستلزم وصول وجه چک و یا سفته می باشد؛ چرا که احتمال دارد وجه چک به دلایلی نظیر ورشکستگی و یا فوت شاکی وصول نگردد و محکومیت متهم به جزای نقدی و رد اضافه بر خلاف عدالت کیفری می باشد. لذا در صورت عدم وصول وجه چک یا سفته جرم ربا محقق نمی شود. نظریات مشورتی شماره ۷/۴/۸۸ مورخ ۸۸/۰۵/۲۱ و ۷/۲/۴۶ مورخ ۸۳/۳/۲۸ موید این نظر است. لیکن عمل انجام شده شروع به جرم ربا می باشد و از این جهت قابل مجازات است.
چک و سفته عرفا وسیله پرداخت محسوب می گردد و افراد در جامعه با صدور و انتقال چک و سفته معامله و اعمال حقوقی انجام می دهند و دارای اعتبار می باشد؛ لذا چنانچه مبلغ سند مازاد بر اصل مال باشد موجب تحقق ربا می گردد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۵