پرسش
پس از وقوع طلاق از نوع باین خلعی، همان زن و مرد در زمان عده، نکاح جدیدی با مهر جدید منعقد می نمایند. وضعیت صحت نکاح و مهر چیست؟
نظر و پاسخ
در فرض سوال بنا به مستنبط از ماده ۱۱۵۰ قانون مدنی نکاح و مهر به عنوان یک عمل حقوقی صحیح است؛ زیرا حکم اولیه نکاح زن و مرد صحت آن است و ممنوعیت نکاح در زمان عده با توجه به رویه قضایی ناظر بر نکاح زن با ثالث است و وجود عده مانع از صحت نکاح مجدد همان زن و مرد نیست.
نکاح جدید، عقدی مستقل نیست تا مشمول حکم صحت یا بطلان گردد بلکه رجوع محسوب می گردد و توافق جدید طرفین در مورد مهر همان حکم توافق جدید در مورد مهر در زمان زوجیت را دارد. عده ای معتقدند توافق بر مهر جدید باطل است و همان مهر سابق معتبر است و عده ای معتقدند توافق جدید بر مهر اگر کمتر از مهر سابق باشد در حکم بذل بخشی از مهر است و اگر بیش از مهر سابق یا غیر از مهر سابق باشد، تعهد زوج به پرداخت مازاد است و در هر صورت معتبر است.
نکاح و مهر جدید باطل است و رجوع نیز محسوب نمی گردد چراکه:
عده از موانع صحت نکاح است و ادله ای که دلالت بر مانعیت عده دارند عام هستند و نکاح مجدد با زوج سابق از شمول حکم خارج نشده است لذا نکاح در زمان عده باطل است. نوع طلاق در فرض سوال باین خلعی است نه رجعی و تا زمان عدم رجوع زن به مابذل امکان رجوع مرد وجود ندارد و در فرض سوال زن به مابذل رجوع نکرده است. در رجوع وجود قصد و اراده رجوع شرط است حال آنکه در فرض سوال قصد طرفین نکاح مجدد است نه رجوع.
اگر نکاح جدید با مهری از همان جنس نکاح سابق باشد، نکاح جدید رجوع محسوب می گردد و مهر سابق با در نظر گرفتن توافق جدید در مورد ابقا یا کاهش (از باب بذل) یا افزایش (از باب تعهد به پرداخت مازاد) آن معتبر است. اما اگر نکاح جدید با مهری از جنس غیر از مهر سابق باشد، نکاح و مهر جدید باطل است و رجوع نیز محسوب نمی گردد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۹