پرسش
چنانچه دادگاه بدوی حکم بر برایت متهم صادر نماید و شاکی به رای صادره اعتراض و دادگاه تجدیدنظر معتقد به محکومیت متهم باشد. با توجه به ماده ۴۵۸ از قانون آیین دادرسی کیفری، آیا تعیین مجازات بیشتر از حداقل مجازات قانونی، توسط دادگاه تجدید نظر امکان پذیر است؟
نظر و پاسخ
در مواردی که دادگاه تجدیدنظر به سبب اعتراض شاکی یا دادستان نسبت به رای برایت وارد رسیدگی می شود، در صورت نقض رای در تعیین مجازات با ذکر دلیل می تواند بیشتر از حداقل مجازات قانونی تعیین کیفر نماید.
در فرض سوال دادگاه تجدید نظر می تواند راسا نسبت به تعیین مجازات اقدام نماید و ماده ۴۸۵ قانون آیین دادرسی کیفری ناظر به رای محکومیت است و تعیین مجازات بین حداقل و حداکثر از اختیارات دادگاه تجدیدنظر است و مقرره یاد شده ناظر به تشدید مجازات است و دادگاه تجدیدنظر به عنوان مرجع عالی وارد رسیدگی ماهیتی شده و تعیین مجازات می نماید و ماده قانونی یاد شده منصرف از برایت است و ظاهر ماده نیز چنین حکایتی دارد؛ منتها در صورت تعیین مجازات فراتر از حداقل قانونی باید جهات آن قید گردد و چون دادگاه تجدیدنظر در مقام تعیین مجازات است، بنابراین؛ منع قانونی در این خصوص وجود ندارد.
به نظر می رسد دادگاه تجدیدنظر در فرض سوال و تعیین مجازات مقید به رعایت مقررات ماده ۴۵۸ قانون آیین دادرسی کیفری است و دلیل آن نیز این است که اولا؛ وقتی دادگاه بدوی اصل مجرمیت متهم را احراز کرده ولی کمتر از حداقل قانونی تعیین مجازات کرده است، در این صورت دادگاه تجدیدنظر نتواند بیشتر از حداقل تعیین مجازات نماید. در فرضی که دادگاه بدوی اصلا مجرمیت متهم را احراز نکرده است، به قیاس اولویت، نمی توان در مرحله تجدیدنظرخواهی بیشتر از حداقل تعیین مجازات نمود. ثانیا؛ محکومیت در دادنامه بدوی موضوعیت ندارد و چه متهم در دادنامه به کمتر از حداقل محکوم شود و چه حکم برایت ایشان صادر شود موثر در مقام نیست. ثالثا؛ به قرینه مندرج در تبصره ماده ۲ قانون کاهش حبس تعزیری تعیین مجازات بالاتر از حداقل نیاز به دلیل دارد. رابعا؛ تفسیر به نفع متهم اقتضا دارد در فرض سوال نیز مقید به محدودیت ماده ۴۵۸ باشیم.
رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۱