پرسش
فردی با جعل اسناد هویتی افراد به نام دیگری افتتاح حساب نموده و دسته چک از بانک اخذ می نماید و با خرج کردن چک در بازار، اموال مردم را برده و چک هایی که با این طریق دریافت نموده به آنها تحویل می دهد جرایم ارتکابی را با استدلال بیان نمایید؟ آیا متهم مرتکب کلاهبرداری گردیده است؟
نظر و پاسخ
رفتار مرتکب که با جعل در اسناد هویتی افراد و افتتاح حساب با نام دیگر مبادرت به دریافت دسته چک و صدور آنها کرده است و در قبال چکهای صادره اموالی را تحصیل کرده است دارای عناوین متعدد جرایم جعل در اسناد هویتی ارایه اسناد مجعول به بانک (استفاده از سند مجعول) و کلاهبرداری (تحصیل مال از طریق صدور چکهای مذکور در سوال) و از نوع تعدد مادی است که مطابق ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ رفتار می شود، بنابراین نظریه اکثریت تا عبارت محقق است در سطر دوم تایید می شود.
در فرض سوال جعل و استفاده از سند مجعول مسلم است. و چنانچه مرتکب با تحویل چک ها اموالی از مردم را ببرد و تنها عامل فریب مال باخته چک اصداری با وصف مذکور باشد. کلاهبرداری نیز محقق است. و چون استفاده از سند مجعول مقدمه کلاهبرداری محسوب میشود. در نتیجه دو جرم واقع شده است. جعل و کلاهبرداری. اما چنان چه عامل فریب مال باخته چک مذکور نبود، بلکه عامل فریب چیزهای دیگری مثل شخصیت متهم و..... بوده است. در این صورت کلاهبرداری واقع نشده است و زمانی استفاده از سند مجعول مقدمه جرم کلاهبرداری محسوب میشود که در جزء اخیر رکن مادی کلاهبرداری قرار گرفته و در رکن مادی بزه کلاهبرداری مستهلک شده باشد. و اگر استفاده از سند مجعول در سلسله اجزاء رکن مادی قرار نگیرد. در آن صورت استفاده از سند مجعول جرم علی حده محسوب خواهد شد.
اقلیت اول:
چنان چه اخذ دسته چک با اذن صاحب اسناد و مدارک باشد در آن جعل صورت نگرفته است. و اگر بدون اذن صاحب اسناد باشد در آن صورت جعل و استفاده از سند مجعول واقع شده است ولی کلاهبرداری نیست.
اقلیت دوم: در فرض مساله فقط بزه های جعل و استفاده از سند مجعول واقع شده است. و اساسا عامل فریب مالباخته چک های مذکور نیست. بلکه عامل دیگری است.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۸