پرسش
(الف) اتومبیل خود را به (ب) می فروشد و بعد از انعقاد عقد بیع و تحویل اتومبیل متوجه شد که وضع مالی (ب) ضعیف است و توانایی پرداخت ثمن را ندارد و تقاضای بطلان بیع را مطرح می کند، آیا بر فرض این که (ب) توانایی پرداخت ثمن را هنگام عقد نداشته باشد این موضوع از موارد بطلان می باشد؟
نظر و پاسخ
نشست قضایی (۱) مدنی: با توجه به مبحث چهارم از باب سوم قانون مدنی در عقود معینه مختلفه و آثار بیع و شرایط تادیه ثمن، مطابق ماده ۳۹۴ قانون مدنی مشتری باید ثمن را در موعد و در محل و بر طبق شرایطی که در عقد بیع مقرر شده است تادیه نماید و به موجب ماده ۳۹۵ همان قانون، اگر مشتری ثمن را در موعد مقرر تادیه نکند بایع حق خواهد داشت که بر طبق مقررات راجع به خیار تاخیر ثمن معامله را فسخ یا از حاکم اجبار مشتری را به تادیه ثمن بخواهد. بنابراین، موردی برای بطلان معامله به نظر نمی رسد. خریدار با استفاده از مفاد قرارداد حسب مورد به استناد خیار تخلف از شرط فعل یا خیار تاخیر ثمن، معامله را فسخ یا لزوم به تادیه ثمن را خواستار شود.
ناتوانایی خریدار (ب) در پرداخت ثمن هنگام بیع را باید در حکم موردی دانست که ثمن وجود خارجی ندارد یا پیش از عقد تلف شده است هر چند قانون مدنی در این باره حکمی ندارد ولی از معاوضی بودن بیع و شباهت کامل احکام مربوط به مبیع و ثمن می توان به خوبی فهمید که نداشتن قدرت تسلیم ثمن هنگام قرارداد نیز باعث بطلان بیع می شود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۱