پرسش
یک مرد ایرانی با یک تبعه عراقی در ایران ازدواج می نماید و ازدواج فی مابین دایمی بوده است و اما در شناسنامه مرد این ازدواج قید نشده است. آیا چنین ازدواجی تحت عنوان ازدواج دایم که نام زوجه در شناسنامه زوج قید نشده است اعتبار قانونی دارد یا خیر؟ آیا با در نظر گرفتن این موضوع که یک طلاق نامه عادی موجود می باشد که بیانگر این است که واقعه طلاق نزد چند نفر شهود جاری گردیده است و فاقد تاریخ نیز می باشد، اگر ورثه مرد مدعی شوند که قبل از مرگ مورث طلاق صورت گرفته ولی زن مدعی این طلاق صوری و جعلی است و بعد از عقد جهت جلوگیری از ارث بری تنظیم گردیده است تکلیف دادگاه چیست؟ نظر به فوت زوج آیا زوجه از وی ارث می برد یا خیر؟ لطفا پاسخ مستدل و با ذکر مواد و مستندات قانونی باشد.
لازم به ذکر است موضوع اصلی سوال بررسی اعتبار عقد نکاح و ارث بری زوجه با در نظر گرفتن سوال مطروحه می باشد.
نظر و پاسخ
در فرض سوال ازدواج دایم فرد ایرانی با تبعه خارجی بدون ذکر واقعه نکاح در سند سجلی طرف ایرانی، صحیح است و عدم رعایت تشریفات مذکور موجبات بی اعتباری عقد نکاح را فراهم نمی کند و تمام آثار عقد نکاح دایم را دارد؛ در صورتی که طلاق نامه ای ارایه شود، موضوع مستلزم رسیدگی قضایی است که در صورت اثبات صحت وقوع طلاق قبل از فوت زوج یا زوجه رابطه وراثت ناشی از نکاح دایم برقرار نمی شود؛ لیکن اگر بر فرض ثابت شود که طلاق نامه جعلی است و قبل از فوت زوج طلاقی واقع نشده، در این صورت زوجه از زوج ارث می برد.
عده ای معتقدند عدم رعایت و جری تشریفات قانونی که به تصویب مجلس شورای اسلامی می رسد در بسیاری از موارد و موضوعات شرعی از جمله ازدواج و طلاق موجب بطلان عقد نکاح و نیز طلاق به لحاظ رعایت نکردن این تشریفات قانونی نیست مانند عدم ثبت واقعه نکاح که در حقوق ایران جرم انگاری شده است، لذا در پاسخ سوال چنین ازدواج و طلاقی صحیح می باشد. در خصوص قسمت دوم سوال باید قایل به تفکیک شد اگر اصل واقعه طلاق یا زمان آن مورد انکار یا تردید قرار گرفت یا نسبت به آن ادعای جعل شد بدوا دادگاه به این موضوع رسیدگی و چنانچه احراز گردید که طلاقی واقع نگردیده زوجه ارث می برد و اگر ادعای ورثه دایر بر اینکه که قبل از مرگ مورث طلاق صورت گرفته در محکمه اثبات و احراز گردد در این فرض زوجه از زوج ارث نخواهد برد و مبرهن است این موارد نیازمند به رسیدگی در محکمه است که باید احراز گردد.
عقد نکاح صحیح می باشد ولی طلاق صحیح نیست چون تشریفات آن رعایت نشده است.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۸