پرسش
آیا خواهان (زوج یا زوجه) بدون اینکه مسبوق به رای حضانت یا ملاقات باشد می تواند دادخواست اعمال ماده ۴۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱/۱۲/۰۱ مجلس شورای اسلامی با خواسته منع خروج از کشور را تقدیم دادگاه بنماید؟
نظر و پاسخ
در فرض سوال، نظریه اکثریت مطلوب و مورد تایید هیات عالی است؛ با این توضیح که بنا به وحدت ملاک ماده ۴۲ قانون حمایت خانواده قبل از صدور حکم به حضانت یا ملاقات فرزند، بنا به دادخواست هر یک از زوجین یا اشخاص نامبرده در ماده مزبور، دادگاه خانواده می تواند دستور موقت مبنی بر منع خروج از کشور نیز صادر نماید؛ بنابراین دادخواست مذکور در هر حال (چه مسبوق به رای باشد یا نباشد) قابلیت استماع دارد.
مطابق ماده ۴۲ قانون حمایت خانواده ۴ دسته از افراد هستند که باید با رضایت آنها می توان محل اقامت صغیر یا مجنون را تغییر داد و یا خارج از کشور فرستاد. طبق ماده فوق ولی، قیم، مادر یا شخصی که حضانت و نگهداری به او واگذار شده است و در فرض سوال دسته چهار متصور است یعنی به طور مثال زن و شوهری که با هم زندگی می کنند و می خواهد فرزند مشترک را از کشور خارج کند مادر می تواند درخواست ممنوع الخروجی را از دادگاه بنماید هرچند که مطابق قانون گذرنامه (ماده ۱۹ و ۱۸) اشخاص و افرادی که می توانند مانع خروج شوند را نام برده و برای زوجه (مادر) چنین اختیاری را در نظر نگرفته ولی مادر می تواند مطابق ماده ۳۱۰ قانون آیین دادرسی مدنی درخواست صدور دستور موقت ممنوع الخروجی را اقدام نماید و به این شکل مخالفت خود را با خروج طفل از کشور اعلام نماید و در این صورت دادگاه وارد رسیدگی شود و مطابق ماده ۴۲ قانون حمایت خانواده، ممنوع الخروجی را صادر نماید و نیازی به حکم حضانت هم نمی باشد.
اقلیت نظر به عدم پذیرش درخواست ممنوع الخروجی از ناحیه زوجه یا زوج بدون حکم حضانت دارند.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۸