پرسش
صاحب کالا پس از تخلیه کالا از کشتی، کالا را تحویل یک شرکت حمل و نقل می دهد. شرکت حمل و نقل یاد شده نیز با به کارگیری یکی از رانندگان، کالا را به وی سپرده تا به مقصد مورد نظر حمل نماید، کالای مورد نظر از سوی راننده یاد شده به محل نامعلوم حمل می گردد. در پرونده مشخص گردید راننده کامیون با سرقت اسناد و پلاک خودروی کامیون دیگر، خود را به جای مالک وسیله نقلیه دارای پلاک و اسناد ارایه شده، قلمداد و کالا را به مقصد مورد نظر خود می برد. صاحب کالا دادخواستی به طرفیت شرکت حمل و نقل تقدیم می دارد. به نظر شما:
الف: مسیولیت پرداخت قیمت کالا متوجه شرکت حمل و نقل یاد شده می باشد یا راننده کامیون در صورت شناسایی یا هر دو؟
ب: صاحب کالا (مالک کالا) پس از ۳ سال از وقوع این حادثه، دادخواست مطالبه قیمت کالا به مرجع صالح تقدیم، اما شکایت کیفری را ۶ ماه پس از وقوع حادثه مطرح می نماید. به نظر شما موضوع، مشمول مرور زمان موضوع ماده ۳۹۳ قانون تجارت میباشد؟
نظر و پاسخ
در فرض سوال، شرکت حمل و نقل کالا و راننده کامیون مسیولیت تضامنی در قبال صاحب کالا دارند، گرچه طبق ماده ۳۸۶ قانون تجارت، مسیولیت متصدی حمل و نقل، تعهد به نتیجه است و تحقق مسیولیت مدنی جبران خسارت مبتنی بر نظریه فرض تقصیر است و راننده مقصر از باب غصب نسبت به پرداخت خسارت (عین یا مثل یا بهای کالا) در قبال صاحب کالا دارای مسیولیت تضامنی می باشد و با توجه به ماده یک قانون آیین دادرسی مدنی که دعاوی بازرگانی را نیز مشمول مقررات و تشریفات قانون آیین دادرسی مدنی دانسته و مرور زمان پیش بینی نشده است؛ بنابراین مرور زمان موضوع ماده ۳۹۳ قانون تجارت جاری نمی شود.
در خصوص مسیولیت امین در قانون مدنی و تجارت به آن اشاره شده است. در قانون مدنی، اصل بر عدم مسیولیت امین می باشد مگر اینکه تعدی یا تفریط کرده باشد و بر عکس بر اساس قانون تجارت، اصل بر مسیولیت امین می باشد مگر اینکه ثابت نماید مرتکب تقصیر نشده است. در این خصوص قانون تجارت حاکم می باشد به لحاظ اینکه دعوی به طرفیت شرکت حمل و نقل طرح گردید و صرفا در چهارچوب دادخواست دادگاه رسیدگی می کند و بر اساس قرارداد موجود فیمابین شرکت و خواهان بوده و راننده متواری، قرارداد با خواهان ندارد و احکام قانون مدنی بر وی بار می گردد و همچنین بر اساس رای وحدت رویه شماره ۲۹ سال ۶۳ در انتهای آن آمده، نماینده تجاری مسیولیت دارد، راننده نماینده نیست و بر اساس مواد ۳۸۶ و ۳۸۷ و ۳۸۸ قانون تجارت صاحب کالا (خواهان) می تواند صرفا به طرفیت شرکت حمل و نقل طرح دعوا نماید و در خصوص شق دوم، با توجه به اینکه شکایت کیفری مطرح گردید مرور زمان را شکایت کیفری قطع می نماید.
مسیولیت به عهده شرکت حمل و نقل می باشد به لحاظ اینکه مسیولیت و ید شرکت، ید ضمانی است و علاوه بر شرکت، راننده خاطی هم در صورت شناسایی، مسیولیت دارد. النهایه خواهان می تواند به طرفیت شرکت حمل و نقل و راننده اقامه دعوا نماید. در خصوص شق دوم سوال: مرور زمان در قانون تجارت با توجه به ماده یک قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹ که دعوی بازرگانی را مشمول آن می داند و در قانون فوق الذکر مرور زمان قید نشده است؛ یعنی مرور زمان ندارد و می تواند علیه شرکت حمل و نقل طرح دعوا نماید.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۹