پرسش
آیا ایرادات موضوع ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی راشخص خوانده باید اقامه نماید یا دادگاه نیز راسا و بدون ایراد خوانده به استناد ماده مرقوم حسب مورد قرار عدم صلاحیت یا قرار رد دعوا می تواند صادر نماید؟
نظر و پاسخ
با توجه به عمده شقوق و بندهای ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی که برای دادگاه تکلیف توجه به مواردی شده که حسب ماده ۳ قانون مزبور باید با التفات به آن اصدار رای شود، در صورتی که راسا متوجه ایرادات مربوط شود، می تواند با در نظر گرفتن ماده ۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی در آن موارد اظهارنظر نماید.
در ایرادات معنونه در ماده ۸۴ قانون آیین دارسی مدنی ایراد خوانده موضوعیت نداشته و در تمام موارد و بندهای ماده مرقوم اگر دادگاه متوجه ایراد گردد راسا می تواند حسب مورد قرار عدم صلاحیت یا امتناع از رسیدگی و یا قرار رد دعوا صادر نماید و نیازی به ایراد خوانده ندارد و صدر ماده مذکور اشعار داشته در موارد زیر خوانده می تواند ضمن پاسخ نسبت به ماهیت دعوا ایراد کند، نافی اعمال آنها از ناحیه دادگاه نیست.
باید بین ایرادات مذکور در ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی قایل به تفکیک شد برخی از
ایرادات جنبه آمره داشته از قبیل ایراد عدم صلاحیت بند (۱ (یا صدور حکم حجر خوانده،
جنون یا ورشکستگی و... توسط دادگاه بند (۳ (اعتبار امر مختومه داشتن دعوا بند (۶ (مشروع
نبودن دعوا بند (۸ (و ذی نفع نبودن خواهان و اقامه دعوا خارج از مواعد قانونی اقامه شده
بندهای (۱۰ (و (۱۱ (که دادگاه ها در مورد بندهای مذکور خود راسا و بدون امر خوانده نیز
میتواند قرار عدم صلاحیت یا قرار رد دعوا صادر کند. در بقیه ایرادات باید شخص خوانده
ایراد کند و دادگاه راسا نمیتواند قرار رد صادر نماید. و ماده ۹۰ قانون مرقوم که اشعار داشته:
هرگاه ایرادات تا پایان جلسه اول ابراز نشده باشد دادگاه ملکف نیست جدا از ماهیت دعوا به
آن رای دهد مثبت همین نظر است چرا که با توجه به جنبه آمره داشتن ایراد (برای مثال
خوانده در جلسه دوم به اعتبار مختومه داشتن دعوای خواهان ایراد نماید) دادگاه مکلف نیست
به ماهیت دعوا رسیدگی نماید. و میتواند قرار رد دعوا صادر و در ماهیت رسیدگی نماید ولی
در ایراداتی که جنبه آمره ندارند دادگاه مکلف نیست جدا از ماهیت به آن رسیدگی و رای
صادر نماید.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۱