نشست قضایی درباره بررسی اعتبار شهادت شهود و استشهادیه به عنوان مصداق سند مکتوم

آیا شهادت شهود و استشهادیه از مصادیق سند مکتوم موضوع بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی محسوب می شود و موجب اعاده دادرسی می شود؟

هرچند شهادت شهود در زمره ادله اثباتی اخباری است و در صورت وجود شرایط شرعی و قانونی از آن به عنوان بینه شرعی یا شاهد شرعی نام برده می شود و طبق بخشنامه های ثبتی، دفاتر اسناد رسمی هم از تنظیم شهادت نامه رسمی منع شدند؛ لیکن قانون گذار در خصوص سند مکتوم موضوع بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی معیار شخصی ارایه نکرده و به نظر می رسد که افاده معنا و مفهوم مکتوم اولا؛ بنابر قاعده فقهی غالب و اغلب کلمه مکتوم را که اکثرا در معنای عرفی به حالت مخفی ماندن یا مخفی کردن اطلاق دارد به کار برده و صرفا همین مفهوم اختصاصی مدنظر قانون گذار نمی باشد؛ بلکه هر نوشته ای یا مدرکی که به هر دلیلی چه با دخالت طرف پرونده یا سایر عوامل انسانی و خارجی دسترسی به آن یا امکان بررسی و ارزیابی آن نبوده، هم شامل می شود. ثانیا؛ شامل هر مدرک و نوشته ای که به صورت کاغذی و حتی دیجیتال و... باشد هم می شود. ثالثا؛ اگر نوشته ای متضمن شهادت شهود و استشهادیه باشد هم می شود؛ چون هر سند یا مدرک مبنای نظر قانون گذار است. رابعا؛ دو شرط موجود بودن و در دسترس نبودن جهت ارایه به دادگاه در زمان رسیدگی لازم است؛ بنابراین با آوردن مدارک بعد از سند، صرفا اختصاص به نوشته ندارد. اولا؛ با توجه به اینکه استشهادیه و شهادت شهود هر زمان در دسترس مستدعی اعاده دادرسی بوده و عبارت مکتوم بودن در مورد آن صدق نمی کند. ثانیا؛ شهادت شهود یکی از ادله اثبات دعوی است و در جایگاه خود قابل اتکا است، اما وقتی قانون گذار اشاره به سند می نماید یعنی به دلیل دیگری که دارای تعریف مستقل بوده، پرداخته و واجد آثار وضعی خاص خود می باشد و بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی ناظر به سند است نه شهادت شهود؛ بنابراین بنابر اتفاق نظر شهادت شهود و استشهادیه از مصادیق سند مکتوم موضوع بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی محسوب نمی شود و موجب اعاده دادرسی نیست. رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۰