نشست قضایی درباره صلاحیت رسیدگی به جنبه عمومی بزه بی احتیاطی در امر رانندگی منتهی به ایراد صدمه بدنی غیر عمدی

در مواردی که طرفین به دستور مقام قضایی دادسرا، جهت مصالحه در مبلغ دیه به شوراهای حل اختلاف تشکیل شده در برخی شرکت های بیمه ارشاد می شوند و گزارش اصلاحی تنظیم می شود، آیا جنبه عمومی بزه به لحاظ ماده ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ باید در دادسرا رسیدگی شود یا دادگاه؟

نظریه مشورتی شماره ۷/۹۴/۲۱۵۶ مورخ ۹۴/۸/۵ اداره کل حقوقی، بند ۲ نظریه یاد شده بشرح زیر مورد تایید است. با توجه به ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ جرایم ناشی از بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی در رانندگی وسایل نقلیه موتوری، از جرایم غیر قابل گذشت است و در صورت گذشت شاکی خصوصی در مرحله دادسرا، این گذشت نسبت به جنبه خصوصی جرم موثر است، لکن دادسرا در هر صورت (گذشت یا عدم گذشت) باید به تحقیقات خود ادامه داده و در ماهیت موضوع اظهار نظر نماید و در صورت وجود دلایل کافی بر ارتکاب بزه با صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست پرونده به دادگاه ارسال می شود و الا قرار منع تعقیب صادر می نماید. ملاک صلاحیت دادسرا، زمان شکایت شاکی می باشد که به لحاظ اینکه شاکی خواستار اخذ دیه است دادسرا صلاحیت رسیدگی دارد و مصالحه یا رضایت بعدی باعث عدم صلاحیت دادسرا نمی گردد. بنابراین نسبت به جنبه خصوصی بزه با توجه به رضایت شاکی در شورای حل اختلاف، قرار موقوفی تعقیب صادر و در خصوص جنبه عمومی بزه هر چند درجه ۷ یا ۸ می باشد در دادسرا قرار جلب به دادرسی صادر می شود. مبنای صلاحیت دادسرا مجازات قانونی اولیه است و زمانی که پرونده در دادسرا تشکیل شده بحث دیه وجود داشته و صلح و سازش بعدی تاثیری در صلاحیت ندارد و در نظریه شماره ۳۰۲۹/۹۳/۷ ۹۳/۱۲/۰۴۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه آمده است به جرم مستوجب دیه تحت هر شرایطی با کیفرخواست رسیدگی می شود. همان طور که در صورت عدم مصالحه، دادسرا به تبع مجازات دیه نسبت به جنبه عمومی، صلاحیت رسیدگی دارد در صورت مصالحه نیز همچنان دادسرا صالح در رسیدگی در خصوص جنبه عمومی می باشد. همین که دادسرا تعداد مصدومین و صورت جلسه اصلاحی را بررسی می کند وارد جنبه خصوصی بزه شده است و به تبع آن جواز رسیدگی در خصوص جنبه عمومی و تعزیری بزه را نیز دارد. البته زمان ارجاع پرونده به شعبه نیز مهم است و در صورتی که قبل از ارجاع به شعبه، طرفین در اثر ارشاد دادسرا در شورای های حل اختلاف مصالحه کرده باشند دیگر شعبه حق رسیدگی به جنبه عمومی بزه را ندارد. به لحاظ مصالحه طرفین در شورای حل اختلاف، دادسرا باید نسبت به جنبه خصوصی بزه، قرار موقوفی تعقیب صادر نماید و در خصوص به جنبه عمومی بزه، دادسرا نسبت به جرم تعزیری درجه ۷ و ۸ صلاحیت ذاتی ندارد؛ پس به محض مصالحه باید پرونده را جهت رسیدگی به جنبه عمومی جرم به دادگاه ارسال نمود. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷