لاولکس پرسش
صاحب کسب و پیشه و مستاجر ملک تجاری فوت نموده و کسب و پیشه به ورثه منتقل شده و بعضی از ورثه که متصرف ملک تجاری شده اند اقدام به تغییر شغل نموده اند. مالک به دلیل این تغییر شغل تخلیه ملک تجاری را بدون پرداخت حق کسب و پیشه از دادگاه خواسته و حکم صادره شده است.
آیا با تغییر شغل توسط برخی از ورثه که متصرف نیز بوده اند، دادگاه می تواند حکم به تخلیه صادر کند و آیا سایر وراث که در تغییر شغل دخالتی نداشته اند نیز حق کسب و پیشه آنها زایل شده است؟
با توجه به اینکه دادگاه تجدیدنظر حق کسب و پیشه را نسبت به متصرفینی که تغییر شغل داده اند زایل دانسته ولی نسبت به سایر ورثه هنوز آن ها را دارای حق می داند، نحوه ی اجرای حکم چگونه است؟
چنان چه حکم اجرا شده باشد و ملک تحویل مالک باشد، آیا ورثه ای که تغییر شغل مستند به فعل آن ها نبوده حق مطالبه اجرت المثل یا حق کسب و پیشه یا تصرف خود ملک را به میزان سهم خود دارند یا خیر؟
نظر و پاسخ
اگر بعضی از مستاجرین ملک (مغازه) یا قایم مقام آنان مرتکب تخلف تغییر شغل شوند، برای موجر حق درخواست تخلیه عین مستاجره بدون پرداخت حق کسب و پیشه فراهم می شود و در این صورت بر اساس قواعد عمومی مسیولیت مدنی، سایر وراث غیر متخلف می توانند سهم خود از مبلغ حق کسب و پیشه را تحت عنوان خسارت از وراث متخلف مطالبه کنند.
در مورد تخلیه حق ایجاد شده و نمی شود آنرا سلب کرد. حق کسب و پیشه اگر ایجاد شد به ورثه منتقل می شود و این حق نسبت به آنهایی که تغییر شغل نداده اند باقی است. این جا از وحدت ملاک ماده ی ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی نیز استفاده می کنیم. در اموال مشاعی تصرف مادی یا باید با توافق باشد و یا کسی نمی تواند بدون اذن دیگری تصرف کند. اگر اجرا به مالک تحویل داده، مالک بیش از سهم خودش دارا شده است و حق ورثه ای که تغییر شغل نداده اند محفوظ است و اجرای احکام در راستای ماده ی ۴۳ اعاده وضع به حال سابق خواهد نمود و چون اجرا تحویل داده، اجرت المثل تعلق نمی گیرد و در مورد حق کسب و پیشه و نیز حق تصرف، فقط یکی از آنها را میتوانند اعمال کنند.
کل وراث در مقابل مالک تعهد دارند که شغل قبلی ادامه پیدا کند و قابل تجزیه نیست و تعهد را نمی توان تقسیم کرد و شاید بشود از ماده ی ۴۳۲ قانون مدنی نیز وحدت ملاک گرفت. اینکه کدامیک ازآنها تغییر شغل داده مهم نیست و حتی شاید بتوان گفت که وراثی که در ملک تصرف داشته اند، نماینده ی سایر وراث نیز محسوب می شوند. در فرض سوال اگر سایر ورثه مخالف عملکرد وراث متصرف و مخالف تغییر شغل باشند، می توانند ازآنها مطالبه خسارات وارده که حاصل از این عملکرد بوده را بنمایند و از جمله ی آن حق کسب و پیشه ای است که زایل کرده اند. در فرض سوال مالک ملک، حق تخلیه بدون پرداخت حق کسب و پیشه به مستاجر متصرف دارد در صورت مطالبه حق سرقفلی از ناحیه مستاجرین ملک و مالکین سرقفلی مالک مکلف به پرداخت سرقفلی به نرخ روز می باشد و همچنین از تاریخ تصرف ملک و عدم پرداخت سرقفلی از ناحیه مالک ملک، مالکین سرقفلی حق تقدیم دادخواست به طرفیت مالک و مستاجر متخلف به عنوان خسارت دارند نه اجرت المثل ایام تصرف.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷