پرسش
هرگاه خواهان اقدام به تقدیم دادخواست کند و معلوم شود که خوانده به علت حجر (صغرسن یا جنون و...) اهلیت قانونی ندارد تکلیف چیست؟
نظر و پاسخ
در صورتی که خواهان دعوا خود را علیه محجور یا دیوانه یا صغیر اقامه کند دعوا وی قابل استماع نیست و ماده ۸۶ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی هم محجور را از پاسخ به دعوا معاف کرده است، لذا دادگاه جز صدور قرار رد دادخواست تکلیفی ندارد. مقررات ماده ۱۰۵ قانون مرقوم ناظر به موردی است که خوانده در ضمن دادرسی محجور شود که چون رسیدگی به دعوا شروع شده ودر جریان دادرسی خو انده محجور شده است دادگاه با صدور قرار توقیف دادرسی مراتب را به خوانده اعلام می کند که قیم یا سرپرست محجور را به دادگاه معرفی کند و حتی در قسمت آخر ماده آمده است اگر دعوا آماده صدور رای باشد دادگاه انشای رای خواهد کرد.
مورد از موارد توقیف دادرسی است و مشمول ماده ۱۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی خواهد بود و فرقی نمی کند که از ابتدا محجور باشد یا در خلال رسیدگی محجور شود؛ در هر حال پس از اعلام به خواهان نامبرده باید جانشین تعیین کند.
مشمول بند (۴) ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی کیفری و از موارد قرار رد دعوا خواهان است زیرا کسی که اهلیت قانونی ندارد دعوا متوجه وی نمی شود بلکه دعوا متوجه وصی، ولی یا قیم می شود. بنابراین، چنان چه در خواهان اهلیت شرط است، در خوانده نیز اهلیت شرط است. به این جهت است که ماده ۸۶ مقرر داشته است در صورتی که خوانده اهلیت نداشته باشد می تواند از پاسخ در ماهیت دعوا امتناع کند.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۵