پرسش
مردی ضمن عقد نکاح شرط کرده که در آینده منزلی در شهرکرد یا اصفهان خریداری کرده و به نام همسرش کند. آیا زن می تواند الزام مرد به انجام تعهد را بخواهد یا این دعوا قابلیت استماع ندارد؟ اگر جداگانه چنین تعهد کند چگونه است؟
نظر و پاسخ
نشست قضایی (۴) مدنی: اگر شوهری ضمن عقد نکاح شرط کرده برای همسرش در شهرکرد یا اصفهان منزلی تهیه کند و بعد از عقد نکاح به تعهد خود وفا نکند مطابق مقررات ماده ۲۳۸ قانون مدنی چون الزام ملتزم به انجام شرط امکان پذیر است حاکم برحسب تقاضای ذی نفع ملتزم را مجبور به ایفای شرط می کند. چون اوصاف و چگونگی منزل مورد تعهد مشخص نشده مطابق ماده ۲۷۹ قانون مدنی ملتزم یا متعهد می تواند منزلی مطابق سلیقه خود خریداری کند به شرط آنکه عرفا منزل ابتیاعی قابل سکونت باشد و زوجه نمی تواند منزل را مطابق خواسته خود مطالبه کند.
دعوای فوق قابل پذیرش و انتخاب نوع منزل با بدهکار است ولی باید نوع متعارف آن را انتخاب کند. این شرط فعل است و ماده ۲۷۹ قانون مدنی هم موید همین مطلب هست. بنابراین، فرقی نمی کند که شرط ضمن عقد باشد یا تعهدی جداگانه.
اگر تعهد مزبور به عنوان شرط ضمن عقد باشد ایرادی ندارد و صحیح است، می توان الزام به انجام تعهد را خواست اما اگر تعهدی جداگانه باشد باطل است چون یکی از عوضین مجهول است و خانه هم عین کلی نیست، عین معین است.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۶