پرسش
خواهاندادخواستی به طرفیت شخصی دایر بر خلع ید از یک دستگاه تراکتور تقدیم کرده است، آیا خلع ید از اموال منقول وجاهت قانونی دارد؟
نظر و پاسخ
نشستقضایی (*۱) مدنی:مطابق ماده ۳۰۸ قانون مدنی غصب استیلای ید برحق غیر است به نحو عدوان، اثبات ید بر مال غیر بدون مجوز هم در حکم غصب است. با توجه به اطلاق حق و مال غیر ، خلع ید از اموال منقول واجد عنوان قانونی است و اختصاص به اموال غیرمنقول ندارد.
خلع ید مختص اموال غیرمنقول نیست وهیچ قانونی تقاضای خلع ید در خصوص اموال منقول را منع نکرده است و خلع ید در هر موردی که ید غاصبانه باشد اعم از اموال منقول و غیرمنقول مصداق دارد. علت خواسته خلع ید در خصوص اموال منقول و در مورد مانحن فیه قابلیت استماع و رسیدگی را دارد و دادگاه باید در صورت تشخیص غاصبانه بودن عمل متصرف تراکتور حکم به خلع ید صادر کند.
اگر چه قانونگذار خلع ید را مختص اموال غیرمنقول ندانسته است ولی خصوصیتی که در اموال منقول از جهت سهولت در نقل و انتقال وجود دارد سبب می شود تا خلع ید در خصوص این گونه اموال مصداق پیدا نکند زیرا در اموال غیرمنقول بهصرف خلع ید به لحاظ ثابت بودن موضوع حکم (از جهت نقل و انتقال) حکم اجرا می شود و مشکلی در عمل پدید نمی آید اما در خصوص اموال منقول صرف رفع ید مال را به محکوم له نمی رساند بلکه باید مال به گونه یی از حیطه تصرفات غاصب خارج شود. بنابراین، مستلزم استرداد یا تحویل مال است. با توجه به مراتب یاد شده و خلع ید در خصوص اموال منقول کاربرد عملی ندارد و باید دعوای آن غیرقابل استماع باشد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۳