دادرس در موارد زیر باید از رسیدگی امتناع نموده و طرفین دعوا نیز میتوانند او را رد کنند.
الف - قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین دادرس با یکی از اصحاب دعوا وجود داشته باشد.
ب - دادرس قیم یا مخدوم یکی از طرفین باشد و یا یکی از طرفین مباشر یا متکفل امور دادرس یا همسر او باشد.
ج- دادرس یا همسر یا فرزند او، وارث یکی از اصحاب دعوا باشد.
د - دادرس سابقا در موضوع دعوای اقامه شده به عنوان دادرس یا داور یا کارشناس یا گواه اظهارنظر کرده باشد.
ه - بین دادرس و یکی از طرفین و یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد.
و - دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند.
ماده ۹۱ قانون آیین دادرسی مدنی
قانون آیین دادرسی مدنی › باب سوم - دادرسی نخستین › فصل سوم - جریان دادخواست تا جلسه رسیدگی › مبحث سوم - ایرادات و موانع رسیدگی
نظریات مشورتی مرتبط
۳ مورد- نظریه مشورتی 7/1403/1062 مورخ 1404/02/14۱ - در دعاوی دارای ارتباط کامل مطروحه در شعب مختلف یک دادگاه واقع در یک حوزه قضایی، برخی دادرسان به استناد ماده۱۰۳ و بند۲ ماده۸۴ و ظاهر ماده۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه ها
- نظریه مشورتی 7/1400/1515 مورخ 1400/12/28در قراردادی یکی از طرفین به عنوان داور تعیین می شود. همان شخص به عنوان خواهان به طرفیت شریک دیگر دعوای مطالبه خسارت مطرح و خود به به عنوا ن داور به نفع خود رای صادر می کن
- نظریه مشورتی 7/1400/136 مورخ 1400/06/07فردی که دارای پرونده های متعدد در حوزه قضایی می باشد، پس از ارجاع پرونده به دادگاه و چند روز قبل از وقت رسیدگی، به عناوین مختلف از قاضی شعبه یا دادرسان دادگاه شکایت کیفری
آرای قضایی مرتبط
۱۰ مورد- مصادیق بطلان رای داورداور نمی تواند خارج از خواسته خواهان داوری اقدام به صدور رای نماید و صدور رای در چارچوب خواسته از قوانین موجد حقی می باشد که در صورت عدم رعایت از موجبات نقض رای خواهد بود.
- شرایط استناد به نظریه کارشناسی توسط دادگاهصرف شکایت کیفری از قاضی رسیدگی کننده به معنای مطرح بودن دعوای کیفری بین او و شاکی نیست. دیگر انکه مطابق بند ه ماده ۹۱ استنادی تجدید نظرخواه ضرورت دارد بین دادرس و یکی از طرفین و یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد. الان مطرح باشد. و یا در سابق مطرح بوده معنای ان است. که در زمان ارجاع موضوع به کارشناس شکایت یا دعوا در حال رسیدگی باشد. یا قبلا رسیدگی شده است. بنابراین اگر در حین انجام کارشناسی شکایتی مطرح گردد از موجبات رد کارشناس نمی باشد.
- دادگاه صالح در دعوای ابطال گزارش اصلاحیدعوای ابطال گزارش اصلاحی از دعاوی تبعی بوده که بر اساس اصول مسلم دادرسی مدنی در صلاحیت مرجع صادرکننده رای اصلی است. بنابراین اگر دعوای اصلی در صلاحیت دادگاه خانواده باشد دعوای ابطال گزارش اصلاحی نیز در صلاحیت همان دادگاه است.
- 1- اثر اظهارنظر ارشادی قاضی بر ایراد رد دادرس2- اثر طلاق غیررسمی توسط مجتهد(1)- اظهار نظر ارشادی قاضی دادگاه، از موجبات رد دادرسی و صدور قرار امتناع از رسیدگی به جهت اظهارنظر سابق در خصوص موضوع، نیست. (2)- در صورتیکه صیغه طلاق، بدون مراجعه به دادگاه و رعایت تشریفات قانونی، بر طبق تشریفات شرعی (توسط مجتهد مسلم با اذن ولی امر و درحضور شهود)، جاری شده باشد، طلاق به درستی واقع شده و دادگاه مکلف به صدور دستور ثبت این واقعه به دفاتر ثبت احوال است.
- مرجع صالح در دعوای اشتباه درصدور سند مالکیت تجمیعیرسیدگی به اشتباهی که در جریان صدور سند مالکیت تجمیعی رخ داده است، در صلاحیت هیأت نظارت اداره ثبت است. بنابراین رسیدگی دادگاه به این امر فاقد وجاهت قانونی است.
- صدور قرار امتناع از رسیدگی به واسطه اظهارنظر ارشادیابراز نظر ارشادی توسط دادگاه، از مصادیق اظهار نظر دادرس محسوب نمی شود. بنابراین، صدور قرار امتناع از رسیدگی و ارجاع پرونده به شعبه دیگر به این دلیل، فاقد وجاهت قانونی است.
- محدوده ایراد رد دادرسدر صورتی که قاضی یک شعبه از دادگاه تجدید نظر در خصوص موضوعی نظر ارشادی ارائه دهد و سپس همان پرونده در راستای تجدیدنظر خواهی تحت نظر شعبه مذکور قرار بگیرد، از موارد رد دادرس و صدور قرار امتناع از رسیدگی نیست.
- مطالبه اجرت المثل پس از انقضای مهلت اجارهچنانچه مستاجر پس از انقضای مدت اجاره، اقرار به قفل زدن مغازه و تصرف غیرفیزیکی آن کرده باشد، باتوجه به اینکه با این اقدام، عمدا موجر را از تصرف در مغازه موضوع اجاره، بعد از انقضاء مدت آن محروم کرده است، مستاجر مکلف به پرداخت اجرت المثل می شود.
- حقوق حالت اشتغال و شرط از کارافتادگی کلیحقوق حالت اشتغال به افرادی با ویژگی «از کارافتاده ی کلی»؛ به این معنی که به هیچ وجه قادر به انجام فعالیت نیستند، تعلق می گیرد. از این رو کسانی که به هر دلیل علیرغم دارا بودن قدرت کار از محل اشتغال خود منفک شده اند، الزاما از کارافتاده و مشمول بهره مندی از حقوق حالت اشتغال نمی باشند. عنوان: مبنا و مبدأ پرداخت حقوق حالت اشتغال به مشمولان غیرمستخدم دولت پیام: مرجع پرداخت حقوق حالت اشتغال به مشمولان غیرمستخدم دولت، بنیاد شهید و امور ایثارگران می باشد. از آنجایی که «اخراج کارمند» یکی از حالت کارمندان دولت می باشد، در تقاضای برقراری حقوق حالت اشتغال، بنیاد شهید و امور ایثارگران، مرجعیتی ندارد.
- درخواست طلاق زوجه به دلیل ازدواج مجدد زوجازدواج مجدد زوج، که به شرح مذکور در بند 12 از شروط ضمن عقد نکاح، وکالت در طلاق برای زوجه ایجاد می کند، منصرف به ازدواج دائم است و ازدواج موقت را در برنمی گیرد.
نشستهای قضایی مرتبط
۱۰ مورد- نشست قضایی درباره طرح دعوی بین دادرس با همسر یا فرزند یکی از طرفین پرونده دعوی حقوقی یا جزاییاگر دادرس از پسر یکی از اصحاب دعوی شکایت نماید، آیا طبق ماده ۹۱ قانون آیین دادرسی مدنی، جزء موارد رد دادرس هست یا خیر؟ نظر هیات عالی: نظر به صلاحیت عام قاضی در رسیدگی به
- نشست قضایی درباره صدور قرار امتناع از رسیدگی در صورت وجود رابطه خویشاوندی بین وکیل و قاضیچنانچه وکیل در پرونده ای که وکالت آن را بر عهده گرفته است، با قاضی رسیدگی کننده قرابت سببی یا نسبی تا درجه ۱ از طبقه ۲ داشته باشد یا بین وکیل و پدر قاضی رسیدگی کننده، ساب
- نشست قضایی درباره اظهار نظر سبق در پرونده دادیاری به عنوان یکی از موارد امتناع از رسیدگیچنانچه مرجع اظهار نظر دادسرا در خصوص قرار صادره از دادیاری نظر خود را مبنی بر تأیید قرار یا رد آن ابراز نماید سپس به دادرس یا مستشار تبدیل وضعیت گردد آیا اظهارنظر سابق از
- نشست قضایی درباره بررسی دایره شمول جهات رد دادرس در کمیسیون های شبه قضاییآیا جهات رد دادرس شامل کمیسیون های شبه قضایی که قاضی یکی از اعضای آن است نیز می شود؟ نظر هیئت عالی: در مواردی که قاضی، در مراجع شبه قضایی، به عنوان عضو مرجع مزبور در ماه
- نشست قضایی درباره اختلاف نظر بازپرس و دادیار اظهار نظر در صدور قرارهادر صورت اختلاف نظر بین باز پرس و دادیار اظهارنظر موضوع پرونده های صلاحیت دادگاه های کیفری یک استان نسبت به صدور قرار منع تعقیب یا جلب به دادرسی سوال: الف - اگر شعبه رسی
- نشست قضایی درباره ابطال رای داور بدلیل شکایت کیفری و حقوقی با یکی از طرفین داوریآیا محکوم علیه رای داور می تواند بر اساس شکایت کیفری موخر بر زمان تعیین داور، ابطال آن را بخواهد ؟ نظر هیئت عالی: رعایت اصل بی طرفی و استقلال داور از اصول کلی داوری و حک
- نشست قضایی درباره قرابت نسبی یا سببی دادرس با وکیل یکی از طرفین دعواآیا موضوع مطروحه در بند (الف) ماده ۹۱ قانون آیین دادرسی مدنی مشمول قرابت نسبی یا سببی دادرس با وکیل یکی از طرفین دعوا می شود؟ نظر هیئت عالی: نشست قضایی (۴) مدنی: ماده ۹۱
- نشست قضایی درباره امتناع از رسیدگی قاضی عضو هیات اداره ثبت و منابع طبیعی به لحاظ سابقه اظهارنظر قضایی در همان موضوعدر پرونده ای قاضی در اداره ثبت و منابع طبیعی به عنوان عضو هیأت اظهارنظر کرده است و به آن اعتراض شده؛ این اعتراض در دادگاه همان قاضی عضو فوق الذکر مطرح شده با توجه به بند
- نشست قضایی درباره رسیدگی ماهوی به پرونده ای که پس از نقض قرار صادره در دادگاه بدوی مجددا به همان شعبه تجدیدنظر ارجاع شدهچنانچه یکی از شعب دادگاه تجدیدنظر، قرار صادره از دادگاه بدوی را نقض و پرونده را جهت رسیدگی ماهوی اعاده کند و پرونده پس از صدور رأی مجددا به همان شعبه تجدیدنظر ارجاع شود،
- نشست قضایی درباره تکلیف دادگاه در صورت طرح یک موضوع در دو دادگاهاگر دادگاه در جریان رسیدگی به پرونده متوجه می شود که در شعبه دیگری نیز موضوع در حال رسیدگی است، تکلیف چیست؟ نظر هیئت عالی: به استناد ماده ۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی در مو