لاولکس خالصجات غیر مزروعی داخل شهرها و قصبات و اراضی متصل بشهرها و قصبات و باغات و مستغلات دولتی و قنوات بایر که عمران آنها به وسیله دولت مقرون بصرفه نباشد و قنوات دائر و حقابههائیکه دهات خالصه را مشروب نماید و فقط آب آن فروخته میشود و همچنین اراضی بائر خالصه واقع در نزدیکی شهرها و مراکز بخش ها با توجه بمقدار آب و خاک و استعداد و موقعیت هر رقبه و معمول هر محل ارزیابی و از طریق مزایده بفروش خواهد رسید.
تبصره 1 (منسوخ 1342/07/13)- عرصه اعیانیهائیکه تا این تاریخ احداث شده ارزیابی و بدون رعایت مقررات مزایده به اقساط ده ساله بصاحبان اعیانی بفروش خواهد رسید چنانچه صاحبان اعیانی حاضر بخرید عرصه نشوند هشت درصد ارزیابی در هر سال به عنوان حق الارض دریافت خواهد گردید. فروشهای اقساطی که تا این تاریخ بااحتساب بهره به عمل آمده مشمول این تبصره بوده و بهره احتسابی از حساب آنها موضوع میگردد.
آن قسمت از اراضی خالصه که به عناوین مزارعه و اجاره و امثالهم طبق اسناد رسمی یا قراردادهاﻯ ادارﻯ باشخاص واگذار و مورد عمل واقع و در آناعیانی ایجاد شده در صورت تقاضاﻯ خرید عرصه از طرف کسی که سند یا قرارداد به نام او تنظیم گردیده مشمول تبصره اصلاحی فوقالذکر است و درصورتی که ضمن قرارداد تعلق اعیانیهاﻯ مستحدثه به دولت بعد از انقضاء مدت اجاره یا قرارداد شرط شده باشد سهم دولت نسبت به مدتیکه از تاریخانعقاد اجاره یا قرارداد تا تاریخ انجام معامله گذشته تعیین و طبق ارزیابی کمیسیون مقرر در ماده 2 آیین نامه اجرایی قانون فروش خالصجات بدون رعایتمقررات مزایده بمستاجر یا طرف قرارداد فروخته خواهد شد ضمنا در مورد فروش اقساطی عرصه بصاحب اعیان در صورتی که خریدار تمام یاقسمتی از اقساط را که بسررسید آنها بیش از یک سال مانده باشد نقدا بپردازد بنگاه خالصه میتواند 30% از بهاﻯ کل یا مبلغ اقساط را تخفیف بدهد.
تبصره 2 - اراضی دولتی واقع در شهرها و متصل بشهرها (به استثنای تهران) پس از وضع آنمقدار که برای ادارات و موسسات دولتی مورد احتیاج است در نقاطی که دولت لازم بداند بقطعاتیکه از پانصد متر بیشتر نباشد تقسیم و بدون رعایت تشریفات مزایده بکارمندان دولت که مقیم آن شهرستان هستند و خود و یا عیال آنها دارای خانه شخصی نیستند و از سایر اراضی دولتی استفاده نکرده اند پس از ارزیابی به وسیله کارشناسان رسمی باقساط پنجساله فروخته خواهد شد.
تبصره 3 - آنقسمت از اراضی خالصه امیرآباد که متعلق به دولت است بدانشگاه طهران واگذار میشود تا پس از وضع مقداری که برای کوی دانشجویان و سایر تاسیسات فنی و علمی و امور ورزشی و غیره دانشگاه مورد احتیاج است مابقی را بر طبق نقشه و شرایطی که شورای دانشگاه مکلف است تنظیم نماید برای تهیه خانه مسکونی معلمین و کارکنان دانشگاه تهران با ترتیب مقتضی تخصیص داده و هر گونه درآمدیکه عاید شود صرف آبادی و عمران کوی دانشگاه بنماید.
تبصره 4 - در صورتی که معلوم شود هر یک از کارمندان دولت و معلمین و کارکنان دانشگاه طهران به عناوین مختلف بیش از یکبار از زمینهایدولتی استفاده کرده یا خانه ملکی داشته باشند باید علاوه بر استرداد عین زمین ده درصد ارزش زمین را به عنوان جریمه به دولت بپردازد.
تبصره 5 - نسبت باراضی دیگر خالصه اطراف طهران (باستثناء قطعاتیکه تاکنون ببانک ساختمانی واگذار شده) تا شعاع پانزده کیلومتر باستثناء آنمقدار از اراضی که مورد احتیاج موسسات دولتی باشد کلا در اختیار بانک ساختمانی گذاشته میشود که طبق مقررات آن بانک تقسیم و فروخته شود و بهای دریافتی را عینا ببنگاه خالصه مسترد دارد.
تبصره 6 - از رعایای املاک خالصه که مقدار گوسفندان و احشام آن ها از پنجاه راس تجاوز ننماید تا زمانی که خالصجات بفروش نرفته است حق المرتع اخذ نمی شود.
تبصره 7 - ماده واحده مصوب 28 فروردین ماه 1309 راجع بابنیه دولتی قشونی مورد احتیاج ادارات ارتش بقوت خود باقی است.
تبصره 8 (منسوخ 1339/03/17)- دولت مجاز است از اراضی مذکور در تبصره 2 ماده 2 این قانون بنا به پیشنهاد وزارت کار و موافقت وزارت کشاورزی و بر طبق آیین نامهای کهتوسط وزارت کار تهیه و به تصویب هیات دولت خواهد رسید بکارگران واجد صلاحیت که مقیم شهرستان مربوطه بوده و خود و عیال آنها در آن شهرستان دارای خانه ملکی نباشند و سابقا هم از اراضی دولتی استفاده نکرده باشند و همچنین بکارمندان بازنشسته دولت طبق مقررات ماده 2 واگذارنماید.
تبصره 8 (منسوخ 1341/11/17)- اراضی خالصه داخل و متصل بشهر تا مسافت 6 کیلومتر از محیط نقشه شهر اراضی مذکور را نمیتوان به عنوان زمین بایر مجانا واگذار نمود.
تبصره 9 (منسوخ 1341/11/17)- خالصجات غیر مزروعی مندرجه در ماده 2 قانون فروش خالصجات که ارزش تقریبی آنها بیش از یکصد هزار ریال نباشد برطبق آیین نامه معاملات دولتی از طریق مزایده بفروش خواهد رسید.
ماده ۲ قانون فروش خالصجات
هنوز نظریه، رأی یا نشستی که به این ماده استناد کرده باشد ثبت نشده است.