آرای قضایی مرتبط با ماده 12

زندان اقامتگاه و محل سکونت محسوب نمی شود؛ بنابراین محل استقرار دادگاه خوانده زندانی، صلاحیت رسیدگی به دعوی مربوطه را ندارد.

اگر بخشی از مهریه منقول و بخش دیگر آن غیر منقول باشد، رسیدگی به دعوی مطالبه مهریه در صلاحیت دادگاه محل وقوع مال غیر منقول است.

در صورتی که زوج متقاضی طلاق بوده و زوجه تمامی حقوق خود را مطالبه کرده باشد، دادگاه مکلف است در خصوص شرط تنصیف اموال به دست آمده در ایام زوجیت، بررسی و اظهار نظر قضایی نماید و نمی تواند به صرف اینکه زوجه درخصوص این اموال، دلیلی ارایه نکرده، خود را مواجه با تکلیف نداند.

اختیار زوجه نسبت به طرح دعوی در دادگاه محل اقامت خود، منحصر به دعاوی مربوط به رابطه زوجیت نبوده و از آنجا که این اختیار، جهت رعایت حال زوجه به وی اعطا شده است، شامل دعوی تعدیل نفقه فرزند مشترک که از ناحیه زوجه اقامه شده نیز می شود.

اختیار زوجه نسبت به طرح دعاوی خانوادگی در دادگاه محل اقامت خود، شامل دعوی مطروحه توسط وی به طرفیت ورثه زوج متوفی نمی شود و این دعوی باید منطبق با اصول کلی آیین دادرسی مدنی، در دادگاه محل اقامت خوانده مطرح شود.

زندان اقامتگاه محسوب نمی شود؛ بنابراین درصورتی که آدرس خوانده زندان اعلام شود؛ باید جهت رفع نقص و اعلام آدرس محل اقامت خوانده، به خواهان اخطار شود.

دعوی حضانت از زمره دعاوی خانوادگی است و زوجه می تواند آن را در دادگاه محل اقامت خود مطرح کند و این حق پس از قطع علقه زوجیت نیز ادامه دارد.

رسیدگی به بزه ترک انفاق، در صلاحیت دادگاه محل اقامت زوجه است.

هدف قانونگذار از اجازه طرح دعوی به زوجه در محل اقامت خود، کمک به زن به لحاظ جنسیت و وضعیت خاص او بوده تا دچار مشکلات ایاب و ذهاب به شهر های دور نشود که طبعا استثناء بر اصل است و سمت زوجیت دخالتی در این امر ندارد؛زیرا در مواردی که هنوز عنوان زوجیت تحق پیدا نکرده است، نیز اجازه طرح دعوی به زن در محل اقامت او داده شده است؛ بنابراین رسیدگی به دعوی ملاقات فرزند پس از وقوع طلاق نیز در صلاحیت دادگاه محل اقامت زوجه است.

رسیدگی به دعوی مطالبه مهریه به طرفیت وراث متوفی(زوج)در صلاحیت دادگاه محل اقامت خواندگان است، چراکه با فوت زوج، اختیار زوجه نسبت به طرح دعوی در دادگاه محل اقامت خود، زایل می شود.

هرچند که مادر اختیار طرح دعوی مطالبه نفقه فرزند مشترک را دارد؛ اما از آنجایی که خواهان این دعوی، فرزند زوجین است، زوجه نمی تواند آن را در محل اقامت خود مطرح کند. بنابراین بر طبق قواعد عمومی صلاحیت، این دعوی باید در محل اقامت خوانده (پدر) اقامه شود.

تجمیع دعاوی خانوادگی در دادگاهی که اولین دعوی در آن اقامه شده است، در فرضی امکان پذیر است که دعوی مقدم، همچنان در جریان رسیدگی باشد در غیر این صورت، اصل کلی صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده رعایت می شود.

اختیار زوجه در طرح دعاوی خانوادگی در دادگاه محل اقامت خود، ناظر بر دادگاه محل سکونت اصلی و دایمی وی می باشد. بنابراین زوجه نمی تواند در محل سکونت موقتی و محل مسافرت چند روزه خود طرح دعوی کند.

در خصوص دعوی استرداد مدارک تحصیلی فرزند، که توسط مادر به طرفیت پدر و دبستان محل تحصیل فرزند اقامه شده نیز قواعد صلاحیت مندرج در قانون حمایت خانواده، در خصوص تجمیع دعاوی خانوادگی در یک دادگاه و صلاحیت دادگاه محل اقامت زوجه، اعمال می شود.

اگر در خصوص دعوای تجویز ازدواج مجدد رای قطعی صادر شده باشد، الزام زوج به تهیه مسکن مباینتی با رای سابق ندارد و از موجبات اعاده دادرسی نیست. (بررسی :محتوای تجویز یا عدم تجویز مشخص نیست)

در صورتی که عدم تمکین زوجه از زوج در راستای اعمال حق حبس و جهت دریافت مهریه باشد، زوج می تواند از دادگاه صدور مجوز ازدواج مجدد را تقاضا کند.

تجمیع دعاوی خانوادگی در دادگاهی که نخستین دادخواست در آن مطرح شده ، منوط به در جریان بودن پرونده سابق است. بنابراین در صورتی که رای صادر شده و در مرحله اجرا باشد، نیازی به ارجاع دیگر دعاوی به دادگاه رسیدگی کننده به دعوی نخست نیست.

اختیار زوجه نسبت به طرح دعاوی خانوادگی در دادگاه محل اقامت خود، در دعاوی مطروحه پس از طلاق نیز جریان دارد. بنابراین دعوی زوجه مطلقه، به خواسته سلب حضانت فرزند مشترک از زوج، قابل طرح در دادگاه محل اقامت وی است.

رسیدگی به بزه ترک انفاق در صلاحیت دادگاه محل اقامت زوج است.

امکان طرح دعوی در دادگاه محل سکونت زوجه در اختلاف بین زوجین تجویز شده است؛ بنابراین شامل مواردی که اشخاصی غیر از زوج علیه زن طرح دعوی می کنند نمی شود، زیرا دعاوی مذکور منصرف از دعاوی خانوادگی است.

اختیار زوجه درخصوص اقامه دعوی در محل های اقامت خود یا خوانده مربوط به قبل از اقامه دعوی است؛ بنابراین پس از انتخاب مرجعی برای رسیدگی، دیگر اختیار مذکور از وی سلب می شود.

رسیدگی به دعوی مطالبه مهریه از ماترک زوج متوفی در صلاحیت دادگاه آخرین اقامتگاه وی است؛ زیرا ماده 12 قانون حمایت خانواده مربوط به زمان وجود رابطه و علقه زوجیت است و شامل پس از فوت زوج نمی شود.

صلاحیت دادگاه محل اقامت زوجه در خصوص دعاوی ناشی از اختلافات خانوادگی به شرط وجود علقه زوجیت است؛ بنابراین شامل دعاوی مطروحه پس از انحلال نکاح نمی شود.

اعطای اختیار به زوجه در انتخاب دادگاه، در واقع برای سهولت امور وی تصویب شده است؛ بنابراین در صورتی که زوجه خارج از ایران سکونت داشته باشد، این اختیار زوجه، سالبه به انتفاء موضوع بوده و دادگاه محل اقامت خوانده صالح است.

با توجه به اختیار زوجه در اقامه دعاوی خانوادگی در محل سکونت خود و یا محل اقامت خوانده، طرح دعوی ملاقات فرزند مشترک که نشات گرفته از امور خانوادگی مربوط به زوجین است، در دادگاه محل اقامت زوجه قانونی و معتبر است.