نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۰۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۲۳

۱ - اگر محکوم علیه نسبت به اجرای مفاد حکم مجازات جایگزین حبس اقدام نکند و همچنین از اجرای مجازات تکمیلی که طبق ماده۸۷ قانون مجازات اسلامی تعیین شده است خودداری کند، آیا باید دو ضمانت اجرای منرج در مواد۲۴ و۸۱ قانون یادشده اجرا شود و یا فقط ضمانت اجرای موضوع ماده۸۱ قابل اجرا است؟ ۲ - آیا برای تخلف از مجازات تکمیلی موضوع ماده۶۹ قانون مبارزه با قاچاق کالا وارز ضمانت اجرای موضوع ماده۲۴ قانون مجازات اسلامی قابل استناد است؟ ۳ - آیا دادگاه در مقام اعمال ماده۵۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری می تواند مجازات تکمیلی هم تعیین کند؟

۱ - مقنن در مواد۲۴ و۸۱ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ ،با الحاقات و اصلاحات بعدی»به تفکیک « ضمانت اجرای»عدم رعایت مفاد حکم مجازات تکمیلی « و» تخلف محکوم از اجرای مفاد حکم یا دستورهای دادگاه «در مجازات های جایگزین حبس را تعیین کرده است؛ بنابراین در موردی نظیر فرض سوال )که محکوم به مجازات جایگزین حبس علاوه بر تخلف از اجرای مفاد حکم یا دستورهای دادگاه موضوع ماده۸۱، مفاد حکم مجازات تکمیلی را که در اجرای ماده۸۷ قانون پیش گفته تعیین شدهه، رعایت نکرده است(، مشمول هر دو ضمانت اجرای مقرر در مواد موصوف است. تبصره۲ ماده۲۳ و ماده۷۶ قانون مجازات اسلامی موید این .استنباط )جمع دو ضمانت اجراء( است ۲ - مطابق تصریح حکم مقنن در ماده۶۳ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب۱۳۹۲ ،با اصلاحات بعدی »حکم ... مجازات تکمیلی « مطابق قانون مجازات اسلامی است؛ بنابراین در مواردی که در اجرای ماده۶۹ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، مجازات تکمیلی تعیین می شود»عدم رعایت مفاد حکم مجازات تکمیلی توسط محکوم طی مدت اجرا « مشمول ضمانت اجرای مقرر در ماده۲۴ .قانون مجازات اسلامی است ۳ - مستنبط از ماده۵۱۰ و تبصره آن از قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ با الحاقات و اصلاحات بعدی این است که مقررات مذکور صرفا ناظر به فرض اعمال قواعد تعدد جرم )تشدید مجازات( در مرحله اجرای احکام، توسط دادگاه صادر کننده حکم واحد )تجمیعی( است و از آن جا که رسیدگی و صدور حکم موصوف متضمن»رسیدگی ماهیتی و احکام ناظر به آن نمی باشد«، به نظر می رسد که تعیین مجازات های تکمیلی ب ر اساس ماده۲۳ قانون مجازات اسلامی در مقام صدور رای واحد )تجم یعی(، فاقد وجاهت قانونی است