نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۱۱۰ مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۲۱

چنانچه دادگاه قرار عدم صلاحیت کند و متعاقبا متوج ه شود که این قرار به اشتباه صادر شده و خود دادگاه صادرکننده قرار صالح به رسیدگی است، آیا دادگاه می تواند از قرار عدم صلاحیت صادره عدول کند؟

در موارد مشمول مواد۲۷ و۲۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ که پس از حدوث ا ختلاف یا در مواردی که دادگاه ها به صلاحیت مراجع غیر قضایی از خود نفی صلاحیت می کنند، مقنن مرجع حل اختلاف یا تعیین کننده مرجع صالح را معین و حسب مورد مرجع قضایی اختلاف کننده یا نفی کننده صلاحیت ب ه اعتبار مرجع غیر قضایی را مکلف به ارسال پرونده به مرجع حل اخت لاف یا تعیین کننده صلاحیت کرده است. مرجع قضایی مزبور تکلیفی جز ارسال پرونده به مراجع یادشده ندارد و نمی تواند از قرار عدم صلاحیت خود عدول کند؛ زیرا عدول از قرار بر خلاف ترتیب مقرر قانونی مذکور است؛ اما در مواردی مانند موارد مشمول ماده۱۵ قانون شواهای حل اخ تلاف مصوب۱۳۹۴ که مقنن مرجع حل اختلاف را تعیین نکرده و پس از حدوث اختلاف، مرجع پایین تر را مکلف به تبعیت از نظر مرجع بالاتر دانسته است، به نظر می رسد هرگاه متعاقب حدوث اختلاف، مرجع بالاتر پی به اشتباه خود در صدور قرار عدم صلاحیت ببرد، منع قانونی برای عدول از قرار مزبور و رسیدگی به موضوع نیست؛ زیرا در صورت عدم عدول مرجع بالاتر از نظر خود و رسیدگی ماهوی مرجع پایین تر به موضوع و صدور رای، در صورت تجدید نظرخواهی، مرجع بالاتر مکلف است رای صادره را نقض و برابر تبصره۲ ماده۲۷ این قانون به موضوع رسیدگی ماهوی و رای صادر کند و رای اخیر به عنوان رای شعبه بدوی تلقی و حسب مورد مطابق مقررات آیین دادرسی مدنی و .کیفری قابل تجدید نظر خواهد بود