لاولکس پرسش
اگر قتل غیر عمد به نام یا در راستای منافع شخص حقوقی محقق شود و مطابق تبصره ماده۱۴ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ رابطه علیت بین رفتار شخص حقوقی و خسارت وارد شده محرز باشد، در مرحله تعیین کی ،فری از نظر دیه و خسارت به عنوان جنبه خصوصی و نیز مجازات تعزیری برای شخص حقوقی و نماینده قانونی قاضی چگونه باید عمل کند؛ زیرا از یک سو ذیل تبصره ماده۱۴ ،قانون مجازات اسلامی علاوه بر دیه و خسارت مقرر نموده که مجازات تعزیری شخص حقوقی طبق ماده۲۰ همین قانون تعیین می شود و از سوی دیگر ذیل ماده ۱۴۳ قانون یادشده صراحتا اعلام نموده که نماینده قانونی هم تواما و الزاما قابل مجازات است و مسوولیت کیفری دارد؟
دیه و خسارت را شخص حقوقی باید پرداخت کند یا به صورت بالمناصفه توسط شخص حقوقی و نماینده قانونی پرداخت می شود ؟ به بیان دیگر، آیا نماینده قانونی که جرم را به صورت مادی انجام داده مسوولیتی در پرداخت دیه دارد؟ در فرضی که مجازات جرم فقط دیه و فاقد جنبه عمومی باشد، مسوولیت پرداخت طبق تبصره ماده۱۴ قانون مجازات اسامی با شخص حقوقی است یا نماینده قانونی و یا هر دو؟
پاسخ
مستفاد از تبصره ماده۱۴ قانون مجازات اسلامی که مقرر داشته است چنانچه رابطه علیت منحصرا بین رفتار شخص حقوقی و خسارت واردشده احراز شود دیه و خسارت قابل مطالبه خواهد بود، مسوولیت شخص حقوقی در مورد دیه و خسارت، نه بر اساس تقصیر فردی بلکه بر پایه مسوولیت ساز مانی یعنی عملکرد شخص حقوقی مس تقر است؛ زیرا مجموع ساختار و رویه های شخص حقوقی که عملکرد فرد نیز جزیی از آن است منجر به ایراد خسارت شده است. بنابراین هرگاه بتوان صدمه واردشده را ناشی از اشکالات ساختاری و رویه ای شخص حقوقی دانست و در نتیجه صدمه یا خسارت وارده را به آن منتسب کرد؛ مسوولیت پرداخت دیه به استناد تبصره ماده۱۴ قانون مجازات اسلامی و اخذ ملاک از ماده۱۸۴ قانون کار و ماده۱۲ قانون مسوولیت مدنی و در نظر گرفتن حکم ماده۴۵۲ .قانون مجازات اسلامی به عهده شخص حقوقی است