نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۹۷۲ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۱۶

بر حسب ماده۲۷۴ قانون امور حسبی مصوب۱۳۱۹ در صورتی که متوفی بازرگان باشد تصف یه ترکه او تابع مقررات تصفیه امور بازرگان متوقف است و برابر رای وحدت رویه شماره۱۷۹۸ مورخ۱۳۳۱/۱۱/۱۶ هیات عمومی دیوان عالی کشور رعایت مقررات مربوط به تصفیه امور ورشکستگی در مورد اداره ترکه متوفی مستلزم صدور حکم .ورشکستگی نیست ۱ - آیا حکم مقرر در ماده۲۷۴ قان ون امور حسبی مصوب۱۳۱۹ که تصفیه ترکه بازرگان متوفی را تابع مقررات تصفیه امور بازرگان متوقف دانسته است، به معنای آن است که الزاما اداره تصفیه امور ورشکستگی باید متولی امر تصفیه باشد و یا این که ورثه ای که ترکه را قبول کرده اند در تصفیه امور مورث خود باید م قررات تصفیه امور ورشکستگی را مدنظر قرار دهند و اگر پاسخ آن است که متولی امر تصفیه اداره تصفیه امور ورشکستگی است، ورود این اداره به چه نحو است؟ آیا باید حکمی از دادگاه مبنی بر سپردان امر تصفیه به اداره تصفیه صادر شود و یا این که هر ذی نفعی می تواند راسا از اداره تصفیه درخواست تصفیه ترکه را بنماید؟ ۲ - همان طور که مستحضرید در مورد تاجر ورشکسته خسارت تاخیر تادیه پس از تاریخ توقف محاسبه نمی شود؛ آیا در مورد بازرگان متوفی نیز خسارت تاخیر تادیه از تاریخ فوت محاسبه نمی شود یا آن که تاریخ دیگری ملاک عمل است؟ ۳ -چنانچ ه تصفیه امور ترکه بازرگان متوقف با اداره تصفیه امور ورشکستگی است آیا با فروش بخشی از اموال تمامی دیون قابل پرداخت باشد، آیا فروش دیگر اموال الزامی و ضروری است؟ ۴ - با توجه به این که در خصوص بازرگان متوفی حکم ورشکستگی صادر نشده است، دعوت ها و ابلاغ تصمیمات د ر کدام روزنامه باید منتشر شود؟ ۵ - آیا متوفی باید حین الفوت بازرگان باشد تا مشمول حکم مقرر در ماده۲۷۴ قانون امور حسبی مصوب۱۳۱۹ قرار گیرد؟

۱ - اولا، وفق قسمت اخیر ماده۲۶۳ قانون امور حسبی مصوب۱۳۱۹ ، مداخله اداره تصفیه منوط به ارجاع از سوی دادگاه است و مستلزم صدور حکم نیست؛ در نتیجه اداره تصفیه امور ورشکستگی نمی تواند راسا و به صرف تقاضای ورثه ام ر تصفیه ترکه را عهده دار شود. در صورت ارجاع، اداره تصفیه برابر ماده۲۷۴ قانون یادشده، امر تصفیه را با رعایت مقررات مربوط به تصفیه امور ورشکستگی انجام می.دهد ثانیا، با توجه به ماده۲۶۳ یادشده، ورثه نمی .توانند مستقیما در امر تصفیه دخالت کنند ۲ - از آن جا که ماده۲۷۴ قانون امور حسبی مصوب۱۳۱۹ ، تصفیه ترکه متوفای بازرگان را تابع مقررات تصفیه امور تاجر ورشکسته و در واقع تابع رژیم خاص ورشکستگی قرار داده است و در ن تیجه آن، ورثه از تصرف در اموال تاجر ممنوع هستند و با توجه به ملاک رای وحدت رویه شماره۱۵۵ مورخ۱۴/۱۲/۱۳۴۷ ،هیات عمومی دیوان عالی کشور در این فرض که حسب مورد، اداره یا مدیر تصفیه متکفل امر تصفیه است، احتساب خسارت تاحیر تادیه پس از فوت نیز منتفی است. ماده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ موید این برداشت .است ۳ - در صورت فوت بازرگان، تصفیه ترکه برابر ماده۲۷۴ قانون امور حسبی مصوب۱۳۱۹ ، تابع مقررات تصفیه امور بازرگانان است و وفق ماده۲۶۰ ،این قانون، منظور از تصفیه ترکه متوفی تعیین دیون و حقوق بر عهده متوفی و پرداخت آن ها و خارج کردن مورد وصیت از ماترک است. چنانچه تاجر متوفی اموالی داشته باشد، حسب مورد اداره یا مدیر تصفیه نسبت به فروش اموال اقدام می کند؛ اما هدف از فروش اموال، پرداخت دیون و حقوق طلبکاران است و لذا در فرض ،سوال چنانچه فروش قسمتی از اموال، تکافوی پرداخت طلب طلبکاران را بنماید، فروش باقی مانده اموال فاقد توجیه قانونی است، زیرا با عنایت به مواد۸۶۸ تا۸۷۱ ،قانون مدنی، پس از پرداخت دیون و حقوقی که به ترکه تعلق گرفته ،مالکیت ورثه نسبت به دیگر اموالی که باقی مانده است مستقر می شود و متعلق حق آنان می.باشد ۴ - از آنجا که وفق ماده۲۷۴ قانون امور حسبی مصوب۱۳۱۹ ، تصفیه ترکه متوفای بازرگان، تابع مقررات تصفیه امور بازرگانان است، دعوت.ها و ابلاغ تصمیمات نیز به ترتیب و طریقی است که در امر ورشکستگی مقرر است ۵ - با عنایت به منطوق ماده۲۷۴ یادشده، چنانچه فرد حین الفوت بازرگان باشد، تصفیه ترکه وی تابع مقررات تصفیه امور بازرگانان است؛ اما در صورتی که قبلا بازرگان بوده و حین الفوت بازرگان نباشد، مشمول حکم مقرر در ماده۲۷۴ یادشده نیست و تشخیص موضوع با مقام قضایی ر