نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۳۰۰ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۲۸

به موجب ماده۲۴۰ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب۱۳۴۷ ، » نحوه پرداخت سود قابل تقسیم توسط مجمع عمومی تعیین می شود و اگر مجمع عمومی در خصوص پرداخت تصمیمی نگرفته باشد هیات مدیره نحوه پرداخت را تعیین خواهد نمود ولی در هر حال پرداخت سود به صاحبان سهام باید ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع عمومی راجع به تقسیم سود انجام پذیرد« ؛ در ذیل این ماده به لزوم تعیین تکلیف در خصو.ص زمان پرداخت سود مصوب مجمع و همچنین تعیین مهلت پرداخت اشاره شده است با توجه به مستند قانونی پیش گفته، چنانچه شرکت سهامی عام وفق اعلام رسمی خود، جدول زمان بندی ب رای پرداخت سود تعیین کرده باشد و یا مهلت هشت ماهه قانونی به پایان برسد و شرکت از پرداخت سود در ا ین مهلت خودداری کند، سهامدار در راستای وصول مطالبات خود می تواند با طرح دعوا در مرجع صالح، دریافت خسارت تاخیر تادیه را درخواست کند. در این خصوص خواهشمند است به پرسش:های زیر پاسخ دهید ۱ - آیا می توان با توجه به مهلت مقرر در ماده۲۴۰ لایحه قانونی یاد شده و با اخذ ملاک از ماده۲ )اصلاحی ۱۳۷۶ ( قانون صدور چک مصوب۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی و تبصره این ماده۲ )الحاقی۱۳۷۷ ( و با لحاظ رای وحدت رویه شماره۸۱۲ مورخ۱۴۰۰/۴/۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور که مبدا خسارت تاخیر تادیه را تاریخ چک و نه تاریخ مطالبه دانسته است، مبدا خسارت تاخیر تادیه و استحقاق خواهان را پایان مهلت هشت ماهه قانونی دانست؟ بویژه آنکه، همان تکلیف مقرر در ماده۲ )اصلاحی۱۳۷۶ ( قانون صدور چک برای صادر کننده م بنی بر کارسازی وجه در تاریخ چک، در ماده۲۴۰ لایحه قانونی فوق برای شرکت نیز .به منظور کارسازی در مهلت هشت ماهه قانونی یا مهلت تعیینی، مقرر شده است ۲ - چنانچه شرط مطالبه موضوع ماده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹، در دیو ن مؤجل پیش از حلول وقت باشد، آیا مطالبه بیش از حصول سررسید برای محاسبه خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید کفایت می کند و یا آنکه باید پس از مهلت مطالبه شود؛ مانند آنکه بستانکار با ارسال اظهارنامه ای برای بدهکار و به سبب سررسید دین در روزهای آتی، خواستار پرد اخت د ر مهلت سررسید شود؛ آیا این امر از مصادیق مطالبه طلب است؟ ۳ - چنانچه برای استحقاق بر خسارت تاخیر تادیه، مطالبه ملاک باشد و خواهان پیش از مهلت هشت ماهه قانونی یا داخل در مهلت مقرر توسط شرکت سود را مطالبه کند، آیا این مطالبه منشا اثر است و به استناد آن یم توان مبدا خسارت تاخیر تادیه را موضوع حکم قرار داد و یا آنکه مطالبه داخل در مهلت قانونی و یا اعلامی شرکت سهامی، فاقد اثر است؟

۱ - اولا، با توجه به اصول حقوقی و مستفاد از ماده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹، در غیر مواردی که به موجب قانون خاص مانند تبصره )الحاقی۱۳۷۶ ( ذیل ماده۲ قانون صدور چک مصوب۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی که خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید محاسبه می شود، خسارت مذکور از تاریخ مطالبه تعلق می گیرد؛ اما مطالبه منحصر به تقدیم دادخواست نیست؛ ه.رچند ممکن است تاریخ سررسید و مطالبه یک روز باشد ثانیا، در فرض سؤال که مهلت هشت ماهه مقرر در ماده۲۴۰ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب۱۳۴۷ یا مهلت تعیینی توسط هیات مدیره وفق جدول زمان بندی، برای پرداخت سود سهام به پایان رسیده است و شرکت سهامی از پرداخت آن خودداری نموده است، موضوع مشمول ماده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ است؛ بنابراین، خسارت تاخیر تادیه از تاریخ مطالبه تعلق می.گیرد ۲ و۳ - :در این خصوص در این اداره کل دو دیدگاه متفاوت وجود دارد دیدگاه نخ ست در فرض سؤال که پیش از سررسید دین، طلبکار با ارسال اظهارنامه از بدهکار پرداخت طلب خود را در سررسید مطالبه کرده است، به نظر می رسد این گونه مطالبه طلب از شمول ماده۶۵۱ قانون مدنی که مقرر می دارد» مقرض نمی تواند قبل از انقضای مدت طلب خود را مطالبه کند «خار ج است؛ زیرا وفق این ماده در عقد قرض )و ملاک آن در دیگر دیون(، طلبکار حق مطالبه طلب خود برای پرداخت آن پیش از سررسید را ندارد؛ اما به نظر می رسد در فرضی که طلبکار پیش از سررسید طلب خود، پرداخت آن در سررسید را مطالبه کند، هرچند این مطالبه برای مدیون مبنی بر پرداخت دین پیش از سررسید تکلیفی ایجاد نمی کند؛ اما این مطالبه برای تحقق شرط تعلق خسارت تاخیر تادیه موضوع ماده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ کافی است. در حقیقت، مطالبه مزبور تا روز سررسید باقی و پا برجا بوده و به مانند آن است که مطالبه در روز سررسید به عمل آمده و از همین روز خسارت تاخیر تادیه تعلق می.گیرد دیدگاه دوم با توجه به اینکه پیش از سپری شدن مهلت مقرر در ماده۲۴۰ لایحه قانونی اصلاح قس متی از قانون تجارت مصوب۱۳۴۷ ، مطالبه سود سهام امکانپذیر نیست، مطالبه آن پیش از سررسید، در مبدا محاسبه خسارت تاخیر .تادیه فاقد اثر قانونی است