پرسش
آیا بزه کلاهبرداری رایانه ای با توجه به ماده ۱۰۴ اصلاحی قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۹ قابل گذشت محسوب می گردد؟
نظر و پاسخ
عمده و اساس استدلال عبارت جرایمی که کلاهبرداری محسوب می شود این عبارت سابقه تقنینی دارد اینکه مقنن در مقام بیان ماده ۷۴۱ در بخش جرایم رایانه ای را متذکر شده مفید این است که کلاهبرداری مرتبط با رایانه را غیرقابل گذشت می داند- امروزه شایع ترین جرم در حوزه جرایم مالی در فضای سایبری کلاهبرداری است و حجم خسارت دیدگی و بزه دیدگی عظیم و در خور اعتناء است و در مقام تردید به اصل غیرقابل گذشت بودن جرایم باید اتکا کرد.
با توجه به اینکه اولا؛ اصل بر غیرقابل گذشت بودن جرایم است. ثانیا؛ کلاهبرداری رایانه ای یک جرم خاص و به تعبیر دیگر برداشت غیرمجاز وجه از حساب دیگری است و بدین ترتیب نه کلاهبرداری است و نه در حکم کلاهبرداری است و نه برای اعلام میزان مجازات به ماده یک قانون تشدید ارجاع شده است؛ ثالثا؛ ذکر ماده ۷۴۴ در زمره جرایم قابل گذشت و عدم ذکر ماده ۷۴۱ که قبل از آن ماده می باشد، اماره دیگری بر غیرقابل گذشت بودن این بزه می باشد، رابعا؛ با توجه به اصل تفسیر مضیق در قوانین جزایی، به نظر می رسد اگر اراده قانون گذار این بود (با توجه به اینکه قانون گذار در مقام بیان بوده است) در خصوص آن تصریح می کرد مانند سایر مواردی که تصریح گردیده است. خامسا؛ تمامی جرایمی که در ماده ۱۰۴ ذکر شده تحت عنوان کلاهبرداری ماده یک تشدید، استعمال مال غیر و جرایمی که در حکم کلاهبرداری هستند، همگی مجازات ماده یک تشدید هم برای آن ها اعمال می شود درحالی که در مورد کلاهبرداری رایانه ای این طور نیست و مجازات خاص خودش را دارد. از طرف دیگر کلاهبرداری رایانه ای، بزهی است که تحقق آن موجب مخدوش شدن امنیت حساب های بانکی مردم که یک مسیله مهم ملی برای هرکشوری می باشد، می گردد و به نوعی مشابهت با بزه جعل در سند رسمی دارد.
با توجه به رویکرد قانون گذار و فلسفه تصویب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری که هدف آن کاهش حبس می باشد و با توجه به اینکه برداشت غیرمجاز از وجه ماده ۷۴۱ قانون مجازات اسلامی (برداشت غیرمجاز از وجه) در ذیل فصل کلاهبرداری مرتبط به رایانه جرم انگاری شده است؛ لذا این جرم نیز در زمره جرایمی است که در ماده ۱۰۴ عنوان شده ... کلاهبرداری محسوب شود ضمن اینکه این تفسیر به نفع متهم می باشد و از طرفی وقتی که کلاهبرداری سنتی با مجازات شدیدتری که دارد قابل گذشت اعلام گردیده، به طریق اولی کلاهبرداری رایانه ای که مجازات کمتری دارد باید قابل گذشت محسوب شود؛ از طرف دیگر در ماده ۱۰۴ اعلام شده ... و نیز کلیه ۱) جرایم در حکم کلاهبرداری و ۲) جرایمی که مجازات کلاهبرداری درباره آن ها مقرر شده یا ۳) طبق قانون کلاهبرداری محسوب می شود در صورت داشتن بزه دیده... که اگر قانون گذار نمی خواست کلاهبرداری رایانه ای مشمول شود، فقط ذکر عبارت اولی و دومی کافی بود و لازم نبود عبارت یا طبق قانون کلاهبرداری محسوب می شود را بیاورد و چون این عبارت را آورده، ذکر مجدد ماده ۷۴۱ قبل از ماده ۷۴۴ لغو و عبث می بود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۹