پرسش
در فرضی که بازپرس اقدام به صدور قرار جلب به دادرسی می کند و در پرونده نیز اشیاء یا اموالی کشف شده است که در هر حال می بایست معدوم شوند و قطعا به متهم مسترد نمی گردد (چه دادگاه حکم بر محکومیت متهم صادر کند چه برایت وی)، مانند مشروبات الکلی یا آلات قمار (مشروب بودن یا قمار بودن آن محرز شده است)، از سویی نگهداری این اشیاء نیز مستلزم مفسده است یا اساسا محل مناسب برای نگهداری آنها نیز موجود نیست، آیا بازپرس می تواند دستور معدوم نمودن این اشیاء را صادر کند؟
نظر و پاسخ
نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان لاهیجان موجه و مورد تایید است، النهایه در خصوص مشروبات الکلی باید مطابق بخشنامه۱۱۹۶/۸۰/۱۱ مورخ ۱۳۸۰/۰۶/۲۵ریاست محترم (وقت) قوه قضاییه رفتار شود. ضمنا نظریه مشورتی ۲۲۸۴/ ۷ مورخ ۴/۴/ ۱۳۸۴ اداره کل حقوقی موید این استنتاج است.
با توجه به اینکه به صراحت ماده ۱۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری و تبصره آن، بازپرس صرفا در صورت صدور قرار منع و موقوفی یا ترک تعقیب می تواند نسبت به صدور دستور معدوم نمودن اقدام نماید، در صورت قرار جلب به دادرسی، تعیین تکلیف در هر حال با دادگاه است و اصل قانونی بودن آیین دادرسی کیفری مستلزم اکتفا به قدر متیقن است و نمی توان مجوزی خارج از آیین دادرسی کیفری صادر نمود.
با توجه به اینکه این اشیاء در هرحال نه ضبط می شود و نه مسترد می گردد و معدوم شدن آن قطعی است، لزومی به نگهداری آنها در دادسرا یا محل دیگر نیست، خصوصا اینکه نگهداری چنین اشیایی مستلزم مفسده نیز می باشد. دستور معدوم نمودن در فرض سوال مخالف با مفاد ماده ۱۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری و تبصره آن نیست، چون ماده فوق و تبصره آن، اشاره ای به فرض سوال ندارد تا گفته شود استدلال فوق اجتهاد در مقابل نص است. تبصره ماده ۱۴۸ اشاره به تکلیف دادگاه در تمام فروض (اعتراض به منع یا موقوفی، برایت، محکومیت) دارد و فقط ناظر به فرض جلب دادرسی نیست تا از آن مفهوم مخالف استفاده شود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۸