پرسش
آیا موارد مذکور در ماده ۲۶۵ قانون آیین دادرسی کیفری راجع به قرار منع تعقیب حصری است و بازپرس نمی تواند به جهت دیگری قرار منع تعقیب صادر نماید و اگر متهم فاقد سوء نیت باشد باید گفت عمل جرم نیست یا دلیل کافی بر توجیه اتهام وجود ندارد (مواد مرتبط ۲۶۵، ۲۷۸ قانون آیین دادرسی کیفری)
نظر و پاسخ
موارد مرقوم در ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری حصری است؛ مصادیق مرقوم در موضوع سوال مستلزم صدور قرار منع پیگرد است.
قرار منع تعقیب و جهات صدور آن امر ماهیتی است و به دنبال همین امر قرار جلب به دادرسی می توان صادر کرد بر خلاف قرار موقوفی که شکلی است. ما هوی انحصار در ماهیت دارد و نباید به موارد شکلی نسبت داد و لذا هرگاه با مانع (موقت یا دایم) برای متهم برخورد کنیم قرار موقوفی صادر می شود. لذا موارد مذکور در ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری حصری نمی باشد و هر جا با مانع مواجه شویم می توانیم موقوفی تعقیب بزنیم.
علل موجه جرم مانند دفاع مشروع، امر آمر قانونی، امر ماهیتی و قاطع دعوا ست که عنصر قانونی را زایل می کند لذا نباید قرار منع تعقیب صادر کرد. علل رافع مسیولیت مانند صغر و مستی و جنون امر شکلی است که زایل کننده عنصر روانی است و باید موقوفی تعقیب صادر کرد (ماده ۱۳ و ۲۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری) لذا موارد صدور قرار منع تعقیب حصری است و چنانچه برای کسی سوء نیت احراز نشد در واقع عنصر قانونی را زیر سوال می برد و جرمی صورت نگرفته و فاقد قصد کیفری و باید قرار منع تعقیب صادر شود.
سوء نیت عنصر روانی جرم است که در صورت عدم احراز جزء دلایل شاکی احصا می شود چه بسا شاکی در آینده بتواند سوء نیت متهم را احراز کند و از ماده ۲۷۸ قانون آیین دادرسی کیفری بتواند استفاده کند و حقش تضییع نشود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۶