پرسش
در صورتی که عین موقوفه خراب شود یا خوف آن باشد که منجر به خرابی شود و مستاجر یا متصرف موقوفه با هزینه خود آن را تجدید بنا کند آیا اعیانی احداثی داخل در موقوفه است؟
نظر و پاسخ
نشست قضایی (۱): در فرض سوال در صورتی که عین موقوفه خراب شود یا خوف آن باشد که اعیانی آن در معرض خرابی باشد هرگاه متصرف و مستاجر با هزینه خود برای استفاده بهتر و رفع خطر آن را تجدید بنا کند یا تغییرات اساسی در آن انجام دهند اعیانی احداثی داخل در وقف خواهد بود. بدیهی است در مورد آن دسته از موقوفات که عرصه با حق احداث اعیانی به مستاجر به اجاره واگذار می شود و مستاجر بر مبنای اعطای حق مبادرت به احداث اعیانی می کند، مالک اعیانی مستاجر است و صرفا اجاره یا اجرت المثل عرصه به موقوفه پرداخت خواهد شد.
با توجه به مسیله ۶۹ و ۷۰ تحریر الوسیله حضرت امام (ره) در کتاب وقف مبنی بر این که هرگاه وقف خراب شود و عنوانش از بین برود در صورت امکان می باید از درآمد حاصل از وقف، وقف را احیا نمود، به نظر می رسد سوال فوق دارای فروض مختلفی است.
۱. هرگاه تخریب به وسیله متصرف و مستاجر انجام شده باشد متصرف و مستاجر ضامن است و باید تجدید بنا نماید و با هزینه خود تعمیرات را انجام دهد و در این فرض بنا ی احداث شده و یا تعمیرات انجام یافته داخل در موقوفه است.
۲. هرگاه عین موقوفه خودبه خود خراب شده باشد و یا در اثر مرور زمان نیاز به تعمیرات داشته باشد و مستاجر یا متصرف با قصد این که وقف را تجدید بنا نماید و یا تعمیرات آن را انجام دهد تا در آتیه هزینه انجام شده را از اجاره ای که باید بپردازد کسر نماید در این فرض نیز با توجه به فتوای حضرت امام (ره) اعیان احداثی داخل در موقوفه است.
۳. هرگاه مستاجر یا متصرف همان طوری که در متن سوال آمده است با هزینه خودش وقف را تجدید بنا نماید و یا در آن تعمیرات اساسی انجام دهد و قصدش هم این نباشد بنای احداثی وقف باشد، اعیان احداث شده وقف نبوده با توجه به مندرجات مواد ۵۰۳ و ۵۰۴ قانون مدنی و مستفاد از ملاک آن چنان چه با متولی یا واقف مصالحه نماید داخل در عین موقوفه خواهد شد والا چون با هزینه شخصی آن را انجام داده؛ مربوط به خودش است چنان چه متولی وقف اجازه ندهد باید قلع و قمع کند.
این مسیله نیاز به استفتا دارد. و ظاهر سوال می رساند که داخل در وقف نیست.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۲