پرسش
با توجه به شرایط محکومیت مدیون به پرداخت خسارت تاخیر تادیه، مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی و با لحاظ اینکه شرایط متعددی در این ماده ذکر شده است که یکی از آن ها تمکن مدیون است؛ آیا تمکن مدیون بایستی هنگام صدور رای احراز شود و یا هنگام اجرا و یا زمان تقدیم دادخواست اعسار از پرداخت محکوم به؟ و اساسا درچه مرحله ایی از دادرسی لحاظ می گردد؟
نظر و پاسخ
تمکن مدیون در زمان مطالبه ملاک است که البته باید تا زمان صدور حکم استمرار داشته باشد و مدعی عدم تمکن باید آن را اثبات کند و طبق ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی ادعای اعسار نیاز به اثبات دارد و در صورت احراز عدم تمکن مالی (اعسار) مدیون، احتساب خسارت تاخیر تادیه نسبت به زمان آتی قطع شده و تاثیر آن از تاریخ قطعیت حکم می باشد؛ لیکن اثری نسبت به وضعیت گذشته مدیون و احتساب خسارت تاخیر تادیه قبلی ندارد.
یکی از شرایط محکومیت مدیون به پرداخت خسارت تاخیر تادیه مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی احراز تمکن مدیون است و چون خسارت تاخیر تادیه جزء خواسته محسوب می گردد باید دادگاه حین صدور حکم نفیا یا اثباتا اظهار نظر و رای صادر کند و پس از ثبوت اعسار مدیون احتساب خسارت تاخیر تادیه نسبت به آتیه قطع می گردد، لیکن عطف به سبق نمی گردد و تاثیر آن از تاریخ قطعیت حکم خواهد بود و در قالب دفاع نیز می توان به تمکن یا عدم تمکن (مدیون) رسیدگی کرد و مستلزم تقدیم دادخواست و طرح دعوای مجزا نیست.
تمکن مدیون باید هنگام اجرا احراز گردد اگر تمکن مالی داشت، اخذ گردد چون تمکن یا عدم تمکن مدیون در حین اجرا مشخص و لحاظ می گردد.
عدم تمکن و اعسار دعوا محسوب می گردد و حتما باید در قالب دادخواست مطرح و اقامه گردد و این دعوا ممکن است در حین دادرسی مطرح گردد و یا ممکن است در مرحله اجرا مطرح شود و در صورتی که در مرحله دادرسی مطرح گردد تواما و یکجا رسیدگی خواهد شد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷